“รีบทำ” = ได้ขึ้นทางด่วนเพื่อนำสิ่งดี ๆ มาสู่คนทั้งบ้าน | บ้านอุ่นรัก

“รีบทำ” = ได้ขึ้นทางด่วนเพื่อนำสิ่งดี ๆ มาสู่คนทั้งบ้าน | บ้านอุ่นรัก

การส่งบุตรหลานที่มีปัญหาด้านพัฒนาการเข้าสู่กระบวนการกระตุ้นพัฒนาการระยะเริ่มแรก (Early Intervention Process) เป็นแนวทางการช่วยเหลือ ดูแล และบำบัดรักษาอาการที่ได้รับการยอมรับว่าช่วยทำให้เด็กเล็ก ๆ ฟื้นฟูความสมวัยได้โดยง่าย ช่วยสกัดกั้นความล่าช้าบางอย่างได้ทันท่วงที่และช่วยป้องกันปัญหาพฤติกรรมบางอย่างไม่ให้เกิดขึ้นจึงลดความสูญเสียที่ไม่จำเป็นลงได้ อีกทั้ง “การรีบทำอย่างถูกวิธี” ยังทำให้เด็กมีเวลามากพอในการเรียนรู้สิ่งต่าง ๆ รอบด้านจนสามารถพัฒนาทักษะและศักยภาพของตนเองให้พร้อมก่อนเข้าสู่วัยอนุบาล

กระบวนการกระตุ้นพัฒนาการระยะเริ่มแรกนอกจากส่งผลดีนานัปการต่อเด็กเล็ก ๆ แล้ว ยังมีประโยชน์หลายอย่างต่อคนที่บ้านของเด็กด้วย กล่าวคือ

1: เร่งสปีดความสามารถในการรับมือและการจัดการกับสถานการณ์ปัญหาในขณะที่เด็กอยู่บ้าน

เมื่อเราส่งเด็กเข้าสู่กระบวนการกระตุ้นพัฒนาการระยะเริ่มแรก เราย่อมมีโอกาสได้พบปะพูดคุยและขอคำแนะนำจากทีมบำบัดมืออาชีพ ตลอดจนครูกระตุ้นพัฒนาการของเด็กตั้งแต่เด็กยังเล็ก เท่ากับว่าทั้งเด็กเล็ก ๆ และตัวเราเองได้มีทีมงานมืออาชีพเข้าช่วยสนับสนุนและให้ความช่วยเหลือในหลาย ๆ ด้าน อันส่งผลดีโดยตรงต่อการแก้ไขและบำบัดอาการของเด็ก ส่วนประโยชน์ที่เราและคนที่บ้านได้เพิ่มเติมมาเป็นของแถม คือ เราได้เร่งสปีดของตนเองในการเรียนรู้วิธีเข้าแทรกแซงพัฒนาการ รู้วิธีรับมือ รู้เทคนิคการเจรจากับเด็กเมื่อมีข้อขัดแย้งเกิดขึ้น เราจึงมีศักยภาพเพิ่มมากขึ้นเรื่อย ๆ ตามวันเวลาในการดูแลเด็กและการจัดการกับสถานการณ์ที่เป็นปัญหาในขณะที่เด็กอยู่กับเราที่บ้าน ทั้งนี้ แนวทางการดูแล ช่วยเหลือ และนำทางเด็กที่มีปัญหาด้านพัฒนาการมักเน้นการทำซ้ำ ทำบ่อย ๆ ทำให้เกิดขึ้นจริงในชีวิตประจำวันที่บ้าน ดังนั้น หากเราทั้งจดทั้งจำคำแนะนำของทีมงานมืออาชีพ และหมั่นนำกลับมาทำอย่างจริง ๆ จัง ๆ ที่บ้าน เผลอแป๊บเดียว คนที่บ้านทุกคนก็จะกลายเป็นทีมครอบครัวบำบัดที่สามารถดูแลเด็กได้ดีตั้งแต่เด็กยังเล็กจนกระทั่งเด็กเติบโต

2: ลดค่าใช้จ่ายในการบำบัดบางอย่างได้

เมื่อเรารู้และนำแนวทางที่ได้รับคำแนะนำจากทีมบำบัดมืออาชีพและครูกระตุ้นพัฒนาการไปลงมือทำจริงที่บ้าน ตลอดจนหมั่นพูดคุยปรึกษาขอคำแนะนำจากทีมต่าง ๆ เหล่านั้น เราจะมีความมั่นใจในการนำทางเด็กไปทีละเรื่อง เมื่อเรามีความมั่นใจ ตลอดจนทีมบำบัดที่ดูแลเด็กลงความเห็นว่าเราสามารถช่วยกระตุ้นพัฒนาการระยะเริ่มแรกรูปแบบนั้น ๆ ให้เด็กได้เอง เราจะสามารถลดค่าใช้จ่ายในการเดินทาง ลดการซื้อคอร์สกระตุ้นพัฒนาการ ไม่ต้องเสียเวลาเดินทาง และไม่ต้องไปนั่งแกร่วรอเด็กที่สถานบำบัดรักษาอีกด้วย

3: ได้ปรับปรุงความสัมพันธ์และบรรยากาศการอยู่ร่วมกันของคนในครอบครัว

ตามที่ศูนย์กระตุ้นพัฒนาการ “บ้านอุ่นรัก” ย้ำบ่อยครั้งว่าการดูแลเด็กที่มีปัญหาด้านพัฒนาการมีความคล้ายกับการดูแลเด็กทั่ว ๆ ไป เพียงแต่ต้องอาศัยการคลุกคลีกับเด็กให้มากและต้องคลุกคลีบ่อย ๆ เพื่อแทรกโอกาสและสถานการณ์ให้เด็กได้ฝึกฝนทักษะและศักยภาพเสียแต่เนิ่น ๆ เมื่อคลุกคลีบ่อย ๆ และได้ทำกิจวัตรต่าง ๆ ด้วยความสนุกสนานร่วมกัน ในไม่ช้าไม่นาน เราและคนที่บ้านก็จะกลายเป็นแก๊งเพื่อนซี้ของเด็ก  ความสัมพันธ์ในครอบครัวก็จะราบรื่นและบรรยากาศที่บ้านจะมีความเป็นปกติสุขมากขึ้นเพราะทุกคนรู้วิธีรับมือกับสถานการณ์ที่เป็นปัญหา ทุก ๆ คนที่บ้านจึงมีความสุขมากขึ้นตาม ๆ กันไปด้วย

นอกจากนั้น การที่เราเปิดโอกาสให้เด็กเล็ก ๆ ได้เรียนรู้สิ่งต่าง ๆ อันเป็นกิจวัตรประจำวันของตนเองที่บ้าน เด็กจะเข้าใจวิธีลงมือทำกิจวัตรได้ดีขึ้น มีโอกาสได้ฝึกฝนลงมือทำบ่อย ๆ จนสามารถดูแลและช่วยเหลือตนเองตามวัยได้ตั้งแต่ยังเล็ก เด็กก็จะเติบโตมาเป็นสมาชิกที่มีคุณค่าที่คนในครอบครัวรู้สึกภาคภูมิใจ

4: เพิ่มความสนุกให้การเรียนรู้ที่บ้าน

เนื่องจากเด็กเล็กมักใช้เวลาส่วนใหญ่อยู่บ้าน การเรียนรู้สิ่งต่าง ๆ ที่บ้านจึงมีความหมายต่อการดำเนินชีวิตจริงของเด็ก เรียนรู้ได้หลากหลาย และทำได้บ่อยครั้งทั้งวัน ส่วนหัวข้อและวิธีการสอนนั้น ทีมดูแลมืออาชีพจะเป็นผู้ให้แนวทางแก่คนที่บ้านว่าควรสอนอะไรและสอนอย่างไร ซึ่งแน่นอนว่าการสอนเด็กเล็กต้องเน้นความสนุกเพื่อจูงใจให้เด็กสนใจที่จะเข้ามามีส่วนร่วมทำเรื่องนั้น ๆ การที่คนที่บ้านเข้าแทรกแซงเด็กในหัวข้อต่าง ๆ ตามสถานการณ์จริงได้ทั้งวันด้วยความสนุก ทั้งเด็กและผู้ใหญ่จะได้เรียนรู้พร้อม ๆ กันไปว่าการเรียนการสอนที่บ้านเป็นเรื่องสนุกและทำได้ผลจริง ผลก็คือเด็กที่ยังเล็กได้เรียนรู้สิ่งต่าง ๆ รอบด้านในเวลาส่วนใหญ่ที่เขาอยู่บ้านจนค่อย ๆ มีความพร้อมสมวัยมากขึ้นก่อนวัยอนุบาล ซึ่งนับเป็นการส่งเสริมความสำเร็จเรื่องการเรียนรู้ในอนาคตที่โรงเรียนต่อไปได้

สำหรับเด็กเล็ก การกระตุ้นพัฒนาการระยะเริ่มแรกจะช่วยให้พวกเขาค่อย ๆ ทำสิ่งต่าง ๆ ตามวัยได้สำเร็จ สร้างความมั่นใจว่าตนสามารถทำสิ่งต่าง ๆ ได้ เกิดความสนุกที่ได้เรียนรู้ทุกกิจกรรมที่บ้าน ส่วนเราซึ่งเป็นคนที่บ้านหากเราลงมือทำจริง เราก็จะได้รับประโยชน์ต่าง ๆ ตามที่ได้กล่าวมาแล้วข้างต้นอย่างแน่นอน

สำหรับคุณพ่อ คุณแม่ ผู้ปกครอง และผู้ดูแลเด็กท่านที่พร้อมแล้วที่จะ “รีบทำให้ถูกวิธี” และต้องการ “ขึ้นทางด่วนเพื่อรีบนำสิ่งดี ๆ มาให้คนที่บ้าน” ก็ไม่ต้องรีรอ  โปรดติดต่อครูของศูนย์กระตุ้นพัฒนาการ “บ้านอุ่นรัก” ได้ในทันที เราพร้อมเสมอที่จะช่วยท่านสร้างทีมครอบครัวบำบัดให้เกิดขึ้นจริง

เครดิตภาพ: Marc Noorman | Unsplash

ทำไมต้องกระตุ้นพัฒนาการระยะเริ่มแรก (Early Intervention) | บ้านอุ่นรัก

ทำไมต้องกระตุ้นพัฒนาการระยะเริ่มแรก (Early Intervention) | บ้านอุ่นรัก

ที่ศูนย์กระตุ้นพัฒนาการ “บ้านอุ่นรัก”  ทั้งที่บ้านอุ่นรักสวนสยามและบ้านอุ่นรักธนบุรี เราให้ความสำคัญเรื่อง “การกระตุ้นพัฒนาการระยะเริ่มแรกสำหรับเด็กเล็กวัย 2-5 ขวบที่ได้รับการวินิจฉัยจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านพัฒนาการเด็กหรือจิตแพทย์เด็กมาแล้วว่าเด็กมีอาการออทิซึม สมาธิสั้น หรือมีพัฒนาการช้าไม่สมวัย” ทั้งนี้เพราะการกระตุ้นพัฒนาการระยะเริ่มแรกมีประโยชน์หลายประการ คือ

1: ทำเร็วจะฟื้นฟูให้สมวัยได้ง่าย

2: ทำเร็วเพื่อลดความสูญเสีย

3: ทำเร็วจะสกัดกั้นความล่าช้าบางอย่างได้ทัน

4: ทำเร็วอาจช่วยป้องกันพฤติกรรมบางอย่างไม่ให้เกิดขึ้น

5: ทำเร็วเพื่อเด็กได้มีเวลามากพอที่จะเรียนรู้

สำหรับเด็กที่มีปัญหาพัฒนาการ หากเราใช้การดูแลเลี้ยงดูตามธรรมชาติและปล่อยให้เด็กเรียนรู้หัวข้อต่าง ๆ ที่ตนสนใจด้วยตนเองตามวัย พัฒนาการที่ล่าช้าของเด็กก็จะยิ่งซึมลึกจนยากที่จะแก้ไข “บ้านอุ่นรัก” จึงใช้วิธีกระตุ้นพัฒนาการโดยการเข้าแทรกแซงเด็ก (Child Intervention) ที่เราทำบ่อยครั้งในชีวิตประจำวันตลอดทั้งวัน ทั้งนี้เป็นการเข้าแทรกครอบคลุมทุกช่วงเวลาที่เด็กตื่น และจัดหัวข้อเพื่อเข้าแทรกให้ครอบคลุมพัฒนาการทุกด้าน เช่น กล้ามเนื้อมัดใหญ่ กล้ามเนื้อมัดเล็ก ภาษา การช่วยเหลือตนเอง สติปัญญา สังคม อารมณ์ และพฤติกรรม ส่วนเด็กบางคนที่มีพัฒนาการล่าช้าอื่น ๆ ที่จำเป็นต้องเพิ่มการแก้ไขอาการและลดข้อจำกัด เราก็จะกระตุ้นพัฒนาการเพิ่มเติมให้เด็ก ๆ ด้วย เช่น กระตุ้นระบบการรับสัมผัส กระตุ้นการพูด การเล่นตามวัย เพิ่มช่วงการคงสมาธิ และการสานต่อปฎิสัมพันธ์กับเพื่อนวัยเดียวกันและคนรอบข้าง เป็นต้น

เมื่อเรากระตุ้นพัฒนาการระยะเริ่มแรกอย่างสม่ำเสมอในระยะเวลายาวนานมากพอ โดยทำให้เกิดขึ้นจริงในชีวิตประจำวันของเด็กทั้งในขณะที่เด็กอยู่ที่บ้าน ที่สถานที่กระตุ้นพัฒนาการ และที่โรงเรียน เราก็มั่นใจได้ว่าเด็ก ๆ จะได้รับประโยชน์จากการกระตุ้นพัฒนาการระยะเริ่มแรกได้อย่างเต็มที่ค่ะ

พ่อแม่ผู้ปกครองท่านใดต้องการข้อมูลเพิ่มเติมเรื่องบริการ “กระตุ้นพัฒนาการระยะเริ่มแรก” ของศูนย์กระตุ้นพัฒนาการ “บ้านอุ่นรัก” ท่านสามารถโทรเข้ามาพูดคุยสอบถามเราได้ที่ “บ้านอุ่นรัก” ทั้งสองสาขา คือ บ้านอุ่นรักสวนสยามและบ้านอุ่นรักธนบุรี เราพร้อมเสมอที่จะเป็นเพื่อนคู่คิดของพ่อแม่และผู้ปกครองค่ะ

เครดิตภาพ: Fab Lentz | Unsplash

ลูกเล่นแบบไหน ที่เราต้องเข้าแทรกแซง | บ้านอุ่นรัก

ลูกเล่นแบบไหน ที่เราต้องเข้าแทรกแซง | บ้านอุ่นรัก

สำหรับพ่อแม่ผู้ปกครองของลูกออทิสติก สมาธิสั้น พัฒนาการช้ากว่าวัย ท่านจะพบว่าลูก ๆ มีรูปแบบการเล่นดังต่อไปนี้ที่ท่านต้องเข้าแทรกแซง ทั้งนี้เพราะรูปแบบการเล่นเหล่านี้ไม่ได้ช่วยสร้างเสริมพัฒนาการที่รอบด้านให้กับลูก แต่กลับส่งเสริมอาการต่าง ๆ ที่เป็นปัญหาของลูกให้มีมากยิ่ง ๆ ขึ้นจนแก้ไขได้ยาก

ลักษณะและรูปแบบการเล่นของลูกที่เราต้องเข้าแทรกแซง

  • สนใจเล่นหรือทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งเป็นรูปแบบที่เฉพาะเจาะจงเป็นพิเศษ เช่น ชอบมองสิ่งของที่หมุน ๆ หรือชอบเล็งสิ่งของ เป็นต้น
  • เล่นของเล่นที่ลงมือทำแต่เป็นรูปแบบซ้ำ ๆ เดิม ๆ เช่น ชอบต่อบล็อก เรียงของ ต่อเลโก้ ต่อภาพจิ๊กซอว์ ปักหมุด หยอดเหรียญ เรียงภาพ เรียง/พูด/ท่องตัวอักษร-สี-รูปทรงแบบเดิม ๆ
  • เล่นแบบขาดการสำรวจตามวัย ขาดการเล่นบทบาทสมมุติ ไม่เล่นเชิงจินตนาการ
  • เล่นคนเดียว ไม่เล่นร่วมกันกับเพื่อนหรือบุคคลที่อยู่รายรอบตนเอง
  • เล่นสะบัดมือ
  • เล่นเสียงแบบซ้ำ ๆ เล่นเปล่งเสียงที่ไม่มีความหมาย
  • สนใจที่จะเล่น แต่เล่นได้ไม่ซับซ้อนสมวัย

ลักษณะและการเล่นอย่างเป็นรูปแบบที่ซ้ำ ๆ ดังกล่าวข้างต้น ส่งผลให้ลูกยิ่งหมกมุ่นกับการทำสิ่งนั้น ๆ มากขึ้น ขาดการใช้จินตนาการให้สมวัย ขาดทักษะทางสังคมกับบุคคลรอบข้าง ขาดโอกาสพัฒนาทักษะการใช้ภาษาเพื่อการสื่อสารแบบสองทางอย่างมีความหมายกับบุคคลอื่น ตลอดจนไปเสริมหรือกระตุ้นปัญหาและอาการที่มีอยู่เดิมของลูกให้มีมากขึ้น แยกตัวมากขึ้น อยู่ในโลกของตนเองมากขึ้น ซึ่งในที่สุดก็จะพัฒนาไปเป็นพฤติกรรมที่ไม่สมวัยอย่างเห็นได้ชัด

สำหรับวิธีเข้าแทรกการเล่นเพื่อช่วยเสริมสร้างพัฒนาการให้กับลูก ๆ นั้น ศูนย์กระตุ้นพัฒนาการ “บ้านอุ่นรัก” ขอแนะนำให้พ่อแม่ผู้ปกครองและคนที่บ้านคลุกคลีและอยู่กับลูกบ่อย ๆ เพื่อสามารถสังเกตลักษณะและรูปแบบการเล่น ตลอดจนเข้าแทรกแซงได้อย่างทันท่วงทีตามโอกาสและสถานการณ์ที่เหมาะสม

วิธีการเข้าแทรกแซงที่ท่านสามารถทำได้ง่าย ๆ เช่น ชวนเล่นแบบอื่น ๆ ที่สนุก เล่นให้หลากหลาย เน้นการเล่นเชิงจินตนาการ เล่นเชิงสำรวจ กระตุ้นให้เล่นร่วมกับบุคคลอื่น มีการถาม-ตอบง่าย ๆ ตามวัยในระหว่างการเล่น มีการตั้งเป้าหมายที่การได้เล่นพร้อม ๆ กับการกระตุ้นการสบตาและการพูดเพื่อสื่อสารบอกความต้องการ ทั้งนี้ เมื่อท่านแทรกแซงบ่อย ๆ ในระหว่างวันทุก ๆ วัน ลูก ๆ ก็จะได้ประโยชน์จากการเล่นอย่างเต็มที่ และการเล่นจะกลายเป็นเครื่องมือประจำบ้านที่ใช้ต่อยอดทักษะของลูกให้รอบด้าน ไม่ว่าจะเป็นทักษะทางภาษา สังคม การแสดงพฤติกรรม และการควบคุมอารมณ์ให้เหมาะสมได้ตามวัย แถมยังสามารถเสริมสร้างสติปัญญาของลูก ๆ ได้อีกประการหนึ่งด้วย

“บ้านอุ่นรัก” จะช่วยสะท้อนปัญหาต่าง ๆ ที่ลูก ๆ มี และนำเสนอแนวทางแก้ไขแบบง่าย ๆ ที่พ่อแม่ผู้ปกครองและคนที่บ้านสามารถลงมือช่วยลูกได้ด้วยตนเอง เราหวังว่าแนวทางต่าง ๆ ที่ได้นำเสนอ จะเป็นประโยชน์ต่อการนำไปประยุกต์ใช้ในเวลาที่ท่านอยู่ร่วมกับลูก ๆ เด็ก ๆ ที่บ้านต่อไป ทั้งนี้ เมื่อท่านได้ลงมือทำสิ่งดี ๆ ต่าง ๆ เพื่อลูกด้วยความจริงจังและทำอย่างต่อเนื่อง ท่านก็จะพบว่าลูก ๆ ที่มีความต้องการเป็นพิเศษสามารถลดการเล่นที่เป็นรูปแบบซ้ำ ๆ เดิม ๆ ลงได้ ลูก ๆ จะสนุกที่ได้เล่นแบบใหม่ ๆ และให้ความสนใจกับการเรียนรู้สิ่งอื่น ๆ เพิ่มเติมในแต่ละวัน

เครดิตภาพ: Freepik.com by Racool Studio

ฮาวทู ใช้การเล่นและการทำกิจกรรมร่วมกันกับลูกที่บ้าน เพื่อกระตุ้นให้ลูกเข้ามามีส่วนร่วม | บ้านอุ่นรัก

ฮาวทู ใช้การเล่นและการทำกิจกรรมร่วมกันกับลูกที่บ้าน เพื่อกระตุ้นให้ลูกเข้ามามีส่วนร่วม | บ้านอุ่นรัก

เมื่อวันที่ 21 กันยายน 2563 องค์กรออทิซึมสปีค (Autism Speaks) โดยความร่วมมือจากองค์การอนามัยโลก (World Health Organization หรือ WHO) ได้เผยแพร่วิดีโอชุดใหม่เกี่ยวกับเคล็ดลับง่าย ๆ ในการเพิ่มทักษะการดูแลเด็ก โดยเฉพาะเด็กที่มีปัญหาด้านพัฒนาการ เช่น เด็กออทิสติก

องค์กรออทิซึมสปีคตั้งเป้าหมายให้วิดีโอชุดนี้เป็นเครื่องมือในการให้ความรู้ บอกเคล็ดลับ ตลอดจนแสดงตัวอย่างและขั้นตอนง่าย ๆ ในการลงมือทำที่จะช่วยให้พ่อแม่ผู้ปกครองและผู้ดูแลเด็กมีแนวทาง ทราบขั้นตอนการลงมือทำ และได้ฝึกทักษะการดูแลเด็กอันจะส่งผลดีในการช่วยสร้างเสริมพัฒนาการให้กับเด็ก ๆ ที่บ้านด้วยตนเองได้ต่อไป

สำหรับวิดีโอเคล็ดลับการเพิ่มพูนทักษะการดูแลเด็กที่มีความต้องการเป็นพิเศษที่เรานำมาแชร์ในวันนี้ เป็นการแสดงตัวอย่าง “ฮาวทู” (How To) ใช้การเล่นและการทำกิจกรรมร่วมกันกับลูกที่บ้าน เพื่อกระตุ้นให้ลูกอยากเข้ามามีส่วนร่วมในการทำกิจกรรมนั้น ๆ กับเรา

ประโยชน์ที่พ่อแม่ผู้ปกครองและผู้ดูแลเด็กจะได้รับจากการชมวิดีโอนี้ คือ

  • มีแนวทางในการฝึกฝนทักษะการดูแลเด็ก
  • ได้รู้วิธีใช้การเล่นเพื่อเข้าแทรกตัวไปคลุกคลีกับลูก

ประโยชน์ที่ลูกจะได้รับ

  • เสริมสร้างพัฒนาการผ่านการเล่นร่วมกับพ่อแม่ผู้ปกครองหรือผู้ดูแลเด็ก
  • เรียนรู้การเข้าไปมีส่วนร่วม
  • ทำกิจกรรมร่วมกับผู้อื่น
  • เรียนรู้ทักษะใหม่ ๆ ผ่านการทำกิจกรรมร่วมกันกับผู้อื่น

สำหรับท่านที่สนใจชมวิดีโอโปรแกรมพัฒนาทักษะการดูแลเด็ก ท่านสามารถชมวิดีโอต่าง ๆ จากช่องยูทูปขององค์กรออทิซึมสปีค หรือจะศึกษาข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับการฝึกอบรมทักษะผู้ดูแลเด็กจากเว็บไซต์ขององค์การอนามัยโลก หรือจะชมวิดีโอผ่านช่องยูทูปหรือเฟซบุ๊คของศูนย์กระตุ้นพัฒนาการ “บ้านอุ่นรัก” ก็ได้เช่นเดียวกัน

วิดีโอ เรื่อง ใช้การเล่นและการทำกิจวัตรประจำวันที่บ้านเพื่อสร้างเสริมการมีส่วนร่วมของลูก (คลิกที่ลิงค์ข้างล่างนี้เพื่ออ่านบทความต้นฉบับและชมวิดีโอ)

https://www.autismspeaks.org/science-news/autism-speaks-releases-new-cst-caregiver-quick-tips-videos-support-parents-and

สถานการณ์ตัวอย่างจากวิดีโอ:

แมรี่ (แม่) และนีล (ลูกชาย) นั่งอยู่ในห้องนั่งเล่นที่บ้าน

จากวิดีโอ ผู้บรรยายแนะนำให้เราใช้ “การสังเกต”

  1. สังเกตกิจกรรมที่ลูกกำลังทำ (ลูกกำลังเล่นต่อบล็อก)
  2. สังเกตสิ่งที่แม่ลงมือทำในแต่ละขั้นตอน
    • แม่นั่งอยู่ตรงหน้า ในระดับที่สายตาของลูกจะมองเห็นแม่ได้โดยง่าย
    • ในขณะที่ลูกกำลังเล่นต่อบล็อก แม่ก็ทยอยเก็บของเล่นชิ้นอื่น ๆ เข้าที่ เพื่อขจัดสิ่งรบกวนอื่น ๆ รอบตัวที่อาจทำให้ลูกวอกแวก ทั้งนี้ การลงมือจัดการสิ่งแวดล้อมรอบตัวส่งผลดีคือช่วยให้ลูกไม่วอกแวก ลูกจึงพุ่งความสนใจมาที่แม่และกิจกรรมที่แม่จะชวนลูกร่วมทำได้ง่ายขึ้น
    • แม้แม่จัดเก็บของเล่นชิ้นอื่น ๆ ที่เกลื่อนอยู่บนพื้นเข้าที่ แต่แม่ไม่เก็บบล็อก เพราะลูกกำลังเล่นต่อบล๊อกเหล่านั้นอยู่
    • หลังเก็บของเล่นชิ้นอื่น ๆ เข้าที่เสร็จแล้ว แม่ยื่นบล็อกสองชิ้นไปตรงหน้าลูก รอสักครู่ จนลูกสนใจสิ่งที่แม่ยื่นให้ แม่สบตาและยิ้มให้ลูก แม่พูดกับลูกว่า “เรามาต่อบล็อกด้วยกันนะ”
    • เมื่อพูดจบ แม่ลงมือต่อบล็อกหนึ่งชิ้นให้ลูกเห็นเป็นการนำทางและชี้ชวนให้ลูกเรียนรู้และเข้าใจว่าแม่และลูกกำลังเล่นอะไรร่วมกัน ในขณะเดียวกัน แม่เก็บ (ถือ) บล็อกอีกชิ้นไว้ในมืออีกข้างของตนเอง
    • ลูกมองแม่ต่อบล็อก ลูกหยิบบล็อกมาอีกหนึ่งชิ้นและต่อบล็อก ลูกพูดว่า “ต่อบล็อก”
    • แม่ชมว่า “ลูกต่อบล็อกได้ดีมากจ๊ะ”
    • แม่เริ่มเลียนแบบสิ่งที่ลูกทำ คือ แม่วางบล็อกอีกชิ้นหนึ่ง (ที่ถือไว้ในมือ) ลงบนพื้นใกล้ ๆ กับบล็อกชุดแรกที่ลูกได้ต่อเอาไว้แล้ว
    • ลูกมองแม่และเห็นสิ่งที่แม่ทำ

จากการที่แมรี่ (แม่) เลียนแบบสิ่งที่นีล (ลูก) ทำ จากนั้นแม่ก็เริ่มสร้างการมีส่วนร่วมด้วยการพูดชักชวนให้ลูกทำกิจกรรมนั้น ๆ ด้วยกัน ซึ่งในสถานการณ์นี้ คือ แม่ใช้การเล่นมากระตุ้นให้ลูกสนใจมองมาที่แม่ + สนใจกิจกรรมตรงหน้าที่แม่ชักชวนให้ลูกทำร่วมกันกับแม่ + ลูกลงมือทำกิจกรรมนั้น ๆ ร่วมกันกับแม่ได้สำเร็จ

สรุปขั้นตอน

  1. สังเกตว่าเด็กกำลังสนใจและทำกิจกรรมอะไรอยู่ในขณะนั้น
  2. ขจัดสิ่งรบกวนอื่น ๆ รอบตัวออกไปให้หมดเพื่อช่วยให้เด็กเรียนรู้การทำกิจกรรมตรงหน้านั้น ๆ ร่วมกับผู้ใหญ่ได้ง่ายขึ้น (อีกทั้งยังเป็นการจัดการสถานที่และสิ่งแวดล้อมให้มีความปลอดภัยในการทำกิจกรรมอีกประการหนึ่งด้วย)
  3. นั่งหันหน้าเข้าหาเด็ก อยู่ในระดับสายตาเด็กเพื่อทำกิจกรรมร่วมกัน
  4. กล่าวชมเด็กเมื่อเด็กทำกิจกรรมตามที่เราชักชวนได้สำเร็จ ทั้งนี้ ต้องกล่าวชมให้ชัดเจนและเฉพาะเจาะจงว่าเด็กกำลังทำสิ่งใดได้ดีจึงได้รับคำชมนั้น
  5. เมื่อถึงคิวที่เราต้องทำกิจกรรมต่อเนื่องจากเด็ก ให้เราใช้การเลียนแบบสิ่งที่เด็ก

ลองทำกันดูนะคะ ลองค่อย ๆ แทรกตัวเข้าไปอยู่ใกล้ ๆ ลูกผ่านกิจกรรมประจำวันง่าย ๆ ที่บ้านตามวิถีชีวิตจริง เช่น การเล่น จากนั้นก็หาทางขยับขยายชักชวนลูกไปทำกิจกรรมอื่น ๆ ที่จะช่วยสร้างเสริมพัฒนาการและทักษะที่รอบด้าน โดยนำขั้นตอนข้างต้นมาประยุกต์ใช้ไปตามสถานการณ์ค่ะ

#ผลลัพธ์ที่ได้ ขึ้นอยู่กับการลงมือทำ 

เครดิตบทความและวิดีโอ: Autism Speaks

เครดิตภาพประกอบบทความ: Unsplash by Dan Burton