สำหรับเด็กออทิสติก (Autism Spectrum Disorder: ASD) หรือสมาธิสั้น (Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder: ADHD) วัยเด็กเล็ก การบอกว่า “หยุดก่อน” “รอก่อน” หรือ “อย่าเพิ่งทำ” อาจเป็นเรื่องที่ยากกว่าที่ผู้ใหญ่คาดคิด เพราะการหยุดพฤติกรรมที่กำลังทำอยู่ไม่ได้อาศัยเพียงการ...

เมื่อโลกของเด็กกว้างขึ้น เด็กต้องเรียนรู้มากกว่าเพียงการกินข้าว แต่งตัว หรือเก็บของเล่นด้วยตัวเอง เขาต้องเรียนรู้ที่จะรอ หยุดตัวเองเมื่อจำเป็น จัดการกับความผิดหวัง เปลี่ยนจากสิ่งหนึ่งไปสู่อีกสิ่งหนึ่ง แก้ปัญหา และเลือกสิ่งที่เหมาะสมกับสถานการณ์...

สำหรับเด็กออทิสติก เด็กสมาธิสั้น และเด็กที่มีพัฒนาการช้า ความเป็นอิสระไม่ได้เกิดขึ้นเพียงเพราะเด็กโตขึ้น แต่ต้องอาศัยกระบวนการเตรียมความพร้อม  การสอนอย่างเป็นขั้นตอน การจัดสภาพแวดล้อม และการเปิดโอกาสให้เด็กได้ลงมือทำด้วยตัวเองบ่อย ๆ จนกว่าจะทำสิ่งนั้น ๆ...

เมื่อมองในมุมของพัฒนาการเด็ก ลูกออทิสติกและลูกสมาธิสั้นที่นั่งไม่ติดที่ เมื่อเริ่มทำกิจกรรมได้ไม่นานก็จะลุกเดิน เมื่อเราบอกให้ทำอย่างหนึ่งแต่ลูกกลับหันไปสนใจอีกอย่างทันที พฤติกรรมซนอยู่ไม่สุข หรือเปลี่ยนความสนใจอย่างรวดเร็วนี้...

บางครั้งกิจกรรมเสริมพัฒนาการที่ดูเหมือนเป็นเพียง “การเล่น” กลับซ่อนการฝึกทักษะสำคัญไว้หลายด้าน เช่น กิจกรรมนอนคว่ำบนบอล + หยิบบอลแยกสีใส่ตะกร้า นี้ก็เป็นตัวอย่างหนึ่งของกิจกรรมที่นำการเคลื่อนไหวมาเชื่อมโยงกับการเรียนรู้ เด็กไม่ได้เพียงขยับร่างกาย...

เมื่อพ่อแม่ผู้ปกครองเห็นลูกเริ่มสื่อสารได้มากขึ้น เล่นกับผู้อื่นได้นานขึ้น ทำกิจวัตรประจำวันได้ด้วยตัวเอง หรือควบคุมอารมณ์และพฤติกรรมได้เหมาะสมกับสถานการณ์มากขึ้น เป็นเรื่องธรรมดาที่ครอบครัวจะอยาก “พาลูกไปให้ไกลขึ้นอีกขั้น” ในทางพัฒนาการ...

“ที่โรงเรียนลูกทำได้ดีมากเลยค่ะ แต่พอกลับบ้านกลับทำไม่ได้” พ่อแม่ของเด็กออทิสติก เด็กสมาธิสั้น หรือเด็กที่มีพัฒนาการล่าช้า อาจเคยสงสัยกับสถานการณ์นี้ เพราะบางครั้งลูกสามารถทำทักษะบางอย่างได้ดีในห้องฝึก แต่เมื่อต้องนำมาใช้ที่บ้านกลับไม่สามารถทำได้เหมือนเดิม...

“ช่วงนี้ลูกสงบขึ้นมากเลยค่ะ”“ไม่ค่อยงอแงแล้ว”“เรียกก็หันมากขึ้น”“ดูเหมือนอาการดีขึ้นเยอะเลย” เมื่อเห็นลูกออทิสติกเปลี่ยนแปลงไปในทางที่ดีขึ้น พ่อแม่ผู้ปกครองย่อมรู้สึกดีใจ อย่างไรก็ตาม ก่อนจะสรุปว่า “ลูกดีขึ้นแล้ว”...

“ทำไมลูกถึงยอมวางทุกอย่างได้ แต่ไม่ยอมวางเกม?” สำหรับพ่อแม่ผู้ปกครองของเด็กออทิสติกคำถามนี้อาจมาพร้อมความกังวลว่า “เล่นเกมมากเกินไปจะทำให้อาการออทิสติกแย่ลงหรือเปล่า?” คำตอบจากงานวิจัยไม่ได้ชี้ชัดถึงขั้นว่าเกมดีหรือเกมไม่ดี...

เคยไหมคะ? พาลูกไปพิพิธภัณฑ์ สวนสัตว์ ห้าง หรือสถานที่เรียนรู้ดี ๆ แต่กลับพบว่าลูกเดินไปมาไม่สนใจสิ่งที่อยู่ตรงหน้า เอามือปิดหู งอแง ร้องไห้ หรืออยากกลับบ้าน จนผู้ใหญ่ตีความว่า “ลูกไม่สนใจ” “ลูกอยู่ไม่นิ่ง” “ลูกไม่พร้อมเรียนรู้” แต่ที่จริง...

ลองนึกภาพเด็กคนหนึ่งที่กำลังยืนอยู่ท่ามกลางสถานการณ์ที่ผู้ใหญ่ดูเหมือนจะเข้าใจได้ง่าย แต่สำหรับเด็ก…ทุกอย่างอาจเกิดขึ้นพร้อมกัน เสียงรอบตัวดังเกินไป คนมากเกินไป กิจกรรมเปลี่ยนกะทันหัน สิ่งที่เคยทำได้กลับทำไม่ได้ในวันนี้ มีคนถามหลายคำถาม แต่ลูกไม่รู้ว่าจะตอบอย่างไร...

หลังจากพูดถึง Helicopter Parenting ตลอดจนเทคนิค Scaffolding และหลักการ "ช่วยน้อยที่สุดเท่าที่จำเป็น" ไปแล้วในตอนก่อน ๆ นี้ เราอาจยังมีคำถามว่า "แล้วในชีวิตจริง เราควรช่วยลูกเมื่อไร และควรรอเมื่อไร?" คำตอบอาจไม่ได้มีสูตรสำเร็จที่ใช้ได้กับเด็กทุกคน แต่มีหลักคิดง่าย ๆ...