เด็ก ๆ จะทำอาชีพอะไรได้บ้างนะ (ตอนที่ 5) | บ้านอุ่นรัก

เด็ก ๆ จะทำอาชีพอะไรได้บ้างนะ (ตอนที่ 5) | บ้านอุ่นรัก

ตอนที่ 5: อาชีพสำหรับลูกที่มีอาการระดับกลาง ยังมีความจำกัดด้านพัฒนาการ

ในตอนนี้ เราจะกล่าวถึงอาชีพสำหรับลูกออทิสติกที่มีอาการระดับกลาง ๆ และยังมีความจำกัดด้านภาษาและทักษะทางสังคม แต่ได้ผ่านการกระตุ้นพัฒนาการและปรับพฤติกรรมมาพอสมควรจนมีสมาธิที่จะทำกิจกรรมที่มีรูปแบบได้ในระยะนานต่อเนื่อง 30 นาทีขึ้นไป และมีทักษะการเลียนแบบที่ทำได้ดีในระดับหนึ่ง

ลักษณะอาชีพที่เหมาะสมกับลูกกลุ่มนี้คือ

  • อาชีพที่ไม่ต้องใช้ทักษะทางภาษาหรือทักษะทางสังคมมากนัก
  • อาชีพที่ลูกเป็นส่วนหนึ่งของงาน
  • อาชีพที่มีตัวแทนรับเหมางานมาให้ลูกทำที่บ้าน
  • เนื่องจากลูกออทิสติกมักมีจุดเด่นเรื่องการจดจำขั้นตอนที่ได้ฝึกฝนซ้ำ ๆ ได้อย่างแม่นยำ ลูกจึงมีความสามารถเรื่องการทำงานซึ่งมีรูปแบบไม่ซับซ้อนนัก งานที่ลูกเคยผ่านการฝึกฝนอย่างมีขั้นตอนอย่างชัดเจนหรือมีคู่มือ มีภาพขั้นตอน และจับนำให้ทำระยะหนึ่ง ซึ่งในที่สุด ลูกก็จะทำได้ดี

การฝึกฝนอาชีพให้กับลูก ๆ กลุ่มนี้ มีขั้นตอนการฝึกฝน ดังต่อไปนี้

  • เลือกกิจกรรมที่สามารถต่อยอดเป็นอาชีพในอนาคต
  • เขียนขั้นตอนย่อย ๆ ของกิจกรรมที่ต้องการทำตั้งแต่ต้น ทีละขั้น จนจบ
  • เลือกฝึกสิ่งที่ง่ายที่สุดก่อน
  • นำลูกเข้ามีส่วนร่วมในการลงมือทำ จับมือทำทุกวัน เริ่มจากขั้นตอนง่าย ๆ
  • ฝึกฝนให้ลูกลงมือทำอย่างต่อเนื่องทุกวันจนกลายเป็นภารกิจประจำวันที่ลูกต้องฝึกฝน (คุณพ่อ คุณแม่ ผู้ปกครองถือเป็นโอกาสดีที่จะได้ใช้เวลานี้ร่วมกันกับลูก)
  • หลังจากลูกคุ้นเคยกับกิจกรรมนั้น ๆ ลดการช่วยจับนำ โดยปล่อยให้ทำเองทีละน้อย
  • กระตุ้นให้ลูกลงมือทำด้วยตัวเองให้มากที่สุด และค่อย ๆ ขยายงานเพิ่มขึ้นทีละขั้นจนปล่อยให้ทำเองทั้งหมดในท้ายที่สุด
  • ชื่นชมในความพยายามของลูก แม้ชิ้นงานยังไม่เรียบร้อย ยังไม่สำเร็จ (เมื่อลูกฝึกฝนทุกวันอย่างสม่ำเสมอจนกลายเป็นกิจวัตร ลูกจะทำได้เองในท้ายที่สุด)

ในระหว่างที่คุณพ่อ คุณแม่ ผู้ปกครอง นำพาลูกออทิสติกสู่การฝึกฝนและลงมือทำสิ่งต่าง ๆ ให้เกิดเป็นทักษะที่มีรูปแบบ ท่านอาจต้องลองผิดลองถูกและพบกับความล้มเหลวครั้งแล้วครั้งเล่า ขอท่านอย่ายอมแพ้ ขอให้หมั่นทดลอง ค้นคว้า และขอคำปรึกษาจากผู้รู้ผู้เชี่ยวชาญ ในที่สุด ท่านจะช่วยลูกฝึกฝนอาชีพที่เหมาะสมกับลูก และจะเป็นชึวิตในอนาคตของลูกที่เป็นไปได้ตามสภาพชีวิตจริงของครอบครัวอย่างแท้จริง

เครดิตภาพ: Slides Carnival

เด็ก ๆ จะทำอาชีพอะไรได้บ้างนะ (ตอนที่: 4) | บ้านอุ่นรัก

เด็ก ๆ จะทำอาชีพอะไรได้บ้างนะ (ตอนที่: 4) | บ้านอุ่นรัก

ตอนที่ 4: อาชีพสำหรับลูกที่มีศักยภาพสูง ข้อจำกัดทางอาการน้อย

สำหรับลูกออทิสติกที่มีศักยภาพสูงและไม่มีปัญหาทางพฤติกรรมและอารมณ์มากนัก ชีวิตย่อมมีทางเลือกและเส้นทางที่เป็นไปได้ที่หลากหลาย และคุณพ่อ คุณแม่ ผู้ปกครองจะสามารถส่งเสริมและผลักดันลูกไปทีละขั้น จนในที่สุด ลูกอาจเข้าสู่เส้นทางการศึกษาและอาชีพได้ตามปกติ หรืออาจเน้นการเรียนรู้สายอาชีพที่เหมาะกับธรรมชาติของลูก เช่น เน้นไปทางการใช้ศักยภาพทางสายตา ความสนใจเชิงข้อมูล การใช้ความจำ และการรับรู้ทางประสาทสัมผัส เป็นต้น

จากการค้นคว้าและติดตามอ่านเรื่องอาชีพของเด็กออทิสติกในต่างประเทศ ศูนย์กระตุ้นพัฒนาการ “บ้านอุ่นรัก” พบตัวอย่างอาชีพที่หลากหลาย ดังต่อไปนี้

  • นักค้นคว้าเชิงข้อมูล
  • นักเขียนอัตชีวประวัติ เขียนบทความ
  • ผู้ช่วยรวบรวมข้อมูล
  • นักเขียนโปรแกรมคอมพิวเตอร์
  • นักร่างและเขียนแบบที่ใช้คอมพิวเตอร์
  • ช่างฝีมือและศิลปินงานศิลปะ เช่น วาดภาพ ปั้น แกะสลัก ทำเซรามิก และศิลปะเชิงพาณิชย์
  • นักดนตรี นักปรับแต่งเสียงเครื่องดนตรี (เนื่องจากมีการได้ยินที่แม่นยำ)
  • ช่างภาพ ภาพถ่าย ภาพนิ่ง วิดีโอ ช่างกล้องโทรทัศน์
  • ครูฝึกสอนสัตว์
  • ช่างซ่อมรถยนต์ (เพราะรู้กลไกการทำงานของรถยนต์ทั้งหมด)
  • ผู้เชี่ยวชาญด้านการแก้ไขปัญหาและซ่อมแซมคอมพิวเตอร์
  • ช่างซ่อมเครื่องใช้ไฟฟ้า
  • เจ้าหน้าที่เทคนิคในห้องปฏิบัติการ
  • เจ้าหน้าที่ตรวจสอบคำผิดและแก้ไขต้นฉบับ
  • เจ้าหน้าที่ควบคุมสต๊อคและสินค้าคงคลัง
  • นักชิมไวน์ ชิมอาหาร เชฟ
  • ผู้เชี่ยวชาญด้านการดมกลิ่นน้ำหอม
  • อาชีพตรวจนับ เช่น นับเงิน
  • เจ้าหน้าที่งานธุรการด้านเอกสาร (เพราะจดจำไฟล์ได้แม่นยำ)
  • เจ้าหน้าที่งานด้านสถิติ เช่น นักวิจัยสำนักสำรวจ
  • บรรณาธิการ ผู้ช่วยในห้องสมุด (สามารถจดจำระบบการกำหนดหมายเลขและตำแหน่งชั้นวางทั้งหมด)

จะเห็นว่าลูกออทิสติกที่มีศักยภาพสูงและมีข้อจำกัดทางอาการน้อย สามารถทำอาชีพได้หลากหลาย ส่วนหน้าที่ของคุณพ่อ คุณแม่ ผู้ปกครอง ตลอดจนคุณครู และนักวิชาชีพที่เกี่ยวข้อง ที่ต้องทำในตอนนี้ คือ การเลี้ยงดูเด็กให้ถูกวิธี การให้ความรักพร้อมกติกาที่เหมาะสมตามวัย การหมั่นสังเกตและให้โอกาสเด็กได้ทดลองลงมือทำในเรื่องที่ตนสนใจ ตลอดจนต้องให้การสนับสนุนและอยู่เคียงข้างเด็ก ๆ ในยามที่พวกเขาต้องเผชิญกับปัญหาอย่างไม่ยอมแพ้

เรามาตั้งใจร่วมกันที่จะสนับสนุนให้เด็ก ๆ ได้เติบโตเป็นผู้ใหญ่ที่มีอาชีพ ได้สนุกไปกับงานตามความสนใจ และความถนัดอย่างแท้จริงกันนะคะ

เรื่องอาชีพที่ลูกออทิสติกน่าจะทำได้ยังมีต่อ…โปรดติดตามอ่านนะคะ

เครดิตภาพ: Slides Carnival

เด็ก ๆ จะทำอาชีพอะไรได้บ้างนะ (ตอนที่: 3) | บ้านอุ่นรัก

เด็ก ๆ จะทำอาชีพอะไรได้บ้างนะ (ตอนที่: 3) | บ้านอุ่นรัก

ตอนที่ 3: อาการของลูกออทิสติกและการฝึกฝนอาชีพ

ตามที่เราทราบกันแล้วว่าลูกออทิสติกแต่ละรายจะมีรายละเอียดของอาการและระดับของอาการที่แตกต่างกัน คุณพ่อ คุณแม่ ผู้ปกครอง จึงจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องเรียนรู้และทำความเข้าใจในอาการและระดับอาการของลูกให้ดีพอ เพื่อหาวิธีดูแล เลี้ยงดู รับมือ และจะได้วางเป้าหมายระยะสั้นและระยะยาวให้ลูกได้อย่างถูกต้องต่อไป

เพื่อให้ทุกท่านได้เห็นภาพรวมของอาการและข้อบ่งชี้อาการออทิสติก ศูนย์กระตุ้นพัฒนาการ “บ้านอุ่นรัก” จึงนำภาพรวมของอาการออทิสติกมากล่าวอีกครั้งในบทความนี้ ขอให้คุณพ่อ คุณแม่ ผู้ปกครอง หมั่นสังเกตอาการของลูก ตลอดจนรีบพาลูกที่มีร่องรอยของอาการไปพบและปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านพัฒนาการเด็กหรือจิตแพทย์เด็ก เพื่อแพทย์ให้แนวทางการบำบัดรักษาอย่างถูกวิธีต่อไป

อาการออทิสติกในภาพรวม

1: ความไม่สมวัยด้านสังคมและปฏิสัมพันธ์แบบสองทาง

  • เลี่ยงการสบตา
  • ไม่สนใจสานต่อปฎิสัมพันธ์แบบสองทางกับบุคคล  ทั้งกับบุคคลใกล้ชิด และเด็กวัยเดียวกัน
  • มักจะแยกตัว ชอบเลี่ยงออกไปเล่นคนเดียวในแบบของตนเอง
  • ขาดการชี้ชวนออดอ้อนพยักพเยิด  ไม่สานต่อหรือแลกเปลี่ยนประสบการณ์ทางอารมณ์กับบุคลใกล้ชิด
  • ไม่สนใจเลียนแบบท่าทาง  การกระทำ หรือการพูดจากบุคคลรอบตัว

2: ภาษา/การสื่อความหมาย :ลักษณะการพูดและการสื่อความหมายไม่สมวัย

  • เริ่มพูดเพื่อสื่อความต้องการ ได้ช้ากว่าวัย (พูดช้ากว่า 2 ขวบ)
  • สานต่อ การสนทนา ไม่ได้
  • การแสดงออกทางแววตา/สีหน้า/ท่าทาง สื่อความหมายได้จำกัด

3: พฤติกรรม

  • ติดรูปแบบในการดำรงชีวิต ต่อต้านการเปลี่ยนแปลง
  • บางรายมีการเคลื่อนไหวอวัยวะซ้ำ (กระตุ้นระบบการรับสัมผัส)
  • หมกมุ่นกับสิ่งของเฉพาะอย่างเป็นพิเศษ
  • เล่นเป็นรูปแบบซ้ำ ๆ หรือมีวิธีเล่นเฉพาะตัว ขาดการเล่นแบบสำรวจทดลองหรือ ใช้จินตนาการ
  • สนใจและตอบสนองต่อสิ่งเร้ารอบตัวอย่างจำกัด
  • ระดับการเคลื่อนไหวไม่สมดุล  (ซนอยู่ไม่สุข/ เฉื่อย ไม่ชอบเคลื่อนไหว)

4: อารมณ์

  • ดูเหมือนเปลี่ยนแปลงง่าย วิตกกังวลสูง อารมณ์กวัดแกว่ง หงุดหงิดรุนแรง เพราะการรับรู้ไว ตื่นตัวถูกรบกวนจากประสาทสัมผัส กลัว/เลี่ยงหนีหรือเข้าหา หมกมุ่นกับสิ่งเร้าบางอย่างเป็นพิเศษ

สำหรับลูกออทิสติกที่มีศักยภาพสูง (มีข้อจำกัดทางอาการน้อย) และลูกออทิสติกที่มีอาการระดับกลาง (ยังมีความจำกัดด้านพัฒนาการอยู่บ้าง) คุณพ่อ คุณแม่ ผู้ปกครองควรเน้นเรื่องการดูแลและเลี้ยงดูควบคู่ไปกับการค่อย ๆ นำทางลูกสู่การฝึกฝนอาชีพ ซึ่งในตอนต่อ ๆ ไป เราจะมาตามกันต่อว่าลูกที่มีศักยภาพสูง (มีข้อจำกัดทางอาการน้อย) และลูกที่มีอาการระดับกลาง (ยังมีความจำกัดด้านพัฒนาการอยู่บ้าง) จะทำอาชีพอะไรได้บ้างกันนะคะ

เครดิตภาพ: Slides Carnival

เด็ก ๆ จะทำอาชีพอะไรได้บ้างนะ (ตอนที่: 2) | บ้านอุ่นรัก

เด็ก ๆ จะทำอาชีพอะไรได้บ้างนะ (ตอนที่: 2) | บ้านอุ่นรัก

ตอนที่ 2: ทุกชีวิตย่อมมีคุณค่าและมีศักยภาพที่ซ่อนอยู่ภายใน

การที่คุณพ่อ คุณแม่ ผู้ปกครอง ช่วยกันมองหาศักยภาพที่ซ่อนอยู่ภายในของลูกออทิสติก ตลอดจนยอมรับว่าลูกมีคุณค่าและมีศักยภาพ คิด และตระเตรียมเรื่องอาชีพที่ลูกจะทำในอนาคตไว้ล่วงหน้า นับเป็นการให้โอกาสที่สำคัญแก่ลูก ให้ลูกได้เติบโตอย่างมีคุณค่า มีศักดิ์ศรี ได้นำศักยภาพที่ซ่อนอยู่ภายในมาใช้ในการดำรงชีวิต และได้ทำสิ่งที่มีความหมาย

อันที่จริง ลูกออทิสติกมีศักยภาพและทักษะที่มีค่าและสามารถนำไปใช้ในการทำงานและเป็นอาชีพได้มากมาย เช่น

: การรับรู้ทางประสาทสัมผัสที่ชัดเจน

: การจดจำภาพ การมองเห็น และการคาดการณ์ทางสายตาที่ดี

: การสนใจในรายละเอียด

: ความจำที่แม่นยำ

: ความแม่นยำในขั้นตอนการลงมือทำงานต่าง ๆ ที่ได้ผ่านการฝึกฝนซ้ำ ๆ

: ความหมกมุ่นจดจ่อในเรื่องที่สนใจแบบจริงจัง

: ความตรงต่อเวลา

จากทักษะและศักยภาพต่าง ๆ ข้างต้นของลูก คุณพ่อ คุณแม่ ผู้ปกครอง หรือผู้ที่เลี้ยงดู จำเป็นต้องรู้วิธีเลี้ยงดูที่จะมีส่วนช่วยกระตุ้นพัฒนาการและปรับพฤติกรรมของลูกได้พอสมควร เพื่อนำทางและเป็นกำลังใจให้ลูก จนลูกสามารถพัฒนาศักยภาพ ฝึกฝนให้เกิดความชำนาญ และนำศักยภาพต่าง ๆ มาใช้ให้เกิดประโยชน์ในแง่อาชีพ

การเลี้ยงดูลูกอย่างถูกวิธีนอกจะช่วยกระตุ้นพัฒนาการและช่วยปรับพฤติกรรมของลูกได้แล้ว ยังเป็นการช่วยให้ลูกค่อย ๆ ลดข้อจำกัดต่าง ๆ ที่เคยมีและเคยเป็นอุปสรรคขัดขวางการดำรงชีวิตและการเรียนรู้สิ่งใหม่ ๆ พร้อม ๆ กันไปด้วย เมื่อวันเวลาผ่านไป ตลอดจนเมื่อลูกได้ฝึกฝนลงมือทำสิ่งต่าง ๆ อย่างมากพอ ลูกจะค่อย ๆ แสดงความสนใจที่ชัดเจน ตลอดจนแสดงศักยภาพออกมาให้เราสังเกตเห็น

ในระหว่างที่คุณพ่อ คุณแม่ ผู้ปกครอง นำพาลูกออทิสติกสู่การฝึกฝนและลงมือทำสิ่งต่าง ๆ ตามศักยภาพของลูกให้เกิดเป็นทักษะที่มีรูปแบบ อาจต้องลองผิดลองถูก หรือพบกับความล้มเหลวครั้งแล้วครั้งเล่าบ้าง ขอเพียงไม่ยอมแพ้ หมั่นทดลอง ค้นคว้า และขอคำปรึกษาจากผู้รู้ผู้เชี่ยวชาญ ในที่สุด คุณพ่อ คุณแม่ ผู้ปกครองแต่ละบ้านก็จะพบทางของการดำรงชีวิตและอาชีพที่เหมาะสมกับลูก และจะเป็นชึวิตและอาชีพที่เป็นไปได้ตามสภาพชีวิตจริงของแต่ละครอบครัวอย่างแท้จริง

การส่งเสริมผลักดันศักยภาพของลูกออทิสติกให้กลายเป็นอาชีพนี้ หลายครอบครัวทำสำเร็จมาแล้ว และมีอีกหลายครอบครัวที่สามารถสร้างอาชีพร่วมกันระหว่างคุณพ่อ คุณแม่ และลูก จนสร้างรายได้หลักให้กับครอบครัวได้เสียด้วยซ้ำ ดังนั้น เรามาร่วมกันตั้งเป้าหมายระยะยาวเรื่องอาชีพที่ลูกจะทำในอนาคตได้ไปด้วยกัน จากนั้นก็ลงมือปูทางในการสร้างอาชีพให้กับลูก ๆ กันค่ะ

ศูนย์กระตุ้นพัฒนาการ “บ้านอุ่นรัก” จะอยู่เคียงข้างเป็นเพื่อนคู่คิดให้กับคุณพ่อ คุณแม่ และผู้ปกครองทุกท่าน และเราจะนำเสนอแนวทางการเตรียมอาชีพให้ลูกเพื่อทุกท่านได้อ่านและนำไปปรับใช้กันต่อในตอนต่อ ๆ ไป

โปรดติดตามอ่านนะคะ

เครดิตภาพ: Slides Carnival

เด็ก ๆ จะทำอาชีพอะไรได้บ้างนะ (ตอนที่: 1) | บ้านอุ่นรัก

เด็ก ๆ จะทำอาชีพอะไรได้บ้างนะ (ตอนที่: 1) | บ้านอุ่นรัก

ตอนที่ 1: ทำไมต้องคิดและตระเตรียมเรื่องอาชีพที่ลูกจะทำในอนาคต

ในฐานะของพ่อแม่ เราย่อมมีเป้าหมายระยะสั้นและระยะยาวในการอบรม เลี้ยงดู และดูแลลูก ๆ  โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ลูกที่มีความต้องการเป็นพิเศษ ไม่ว่าจะเป็นลูกออทิสติก ลูกสมาธิสั้น หรือลูกที่มีพัฒนาการช้ากว่าวัย

เป้าหมายระยะสั้น คงหนีไม่พ้นเรื่องชีวิตประจำวันที่ลูกจะอยู่อย่างสุขสบาย สะอาด และปลอดภัย มีภาวะโภชนาการที่ดี มีสุขภาพร่างกายและจิตใจที่แข็งแรง มีพัฒนาการและทักษะด้านต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นด้านภาษา สังคม พฤติกรรม และอารมณ์ที่คืบหน้ายิ่ง ๆ ขึ้น ส่วนเป้าหมายระยะยาวซึ่งมีความสำคัญเป็นอย่างยิ่งต่อลูกที่มีความต้องการเป็นพิเศษ คือ พ่อแม่จะส่งเสริม สนับสนุน และผลักดันให้ลูกเรียนรู้สิ่งต่าง ๆ ที่มีประโยชน์ต่อการดำรงชีวิต และเติบใหญ่เป็นผู้ใหญ่ที่สามารถดูแลและช่วยเหลือตนเองในชีวิตประจำวัน อีกทั้งสามารถหารายได้เพื่อการดำรงชีวิตได้ตามสมควร

สำหรับครอบครัวของลูกที่มีความต้องการเป็นพิเศษ โดยเฉพาะลูกออทิสติก แม้บางบ้านจะเตรียมแผนทางการเงินให้ลูกไว้บ้างแล้ว แต่ควรรวมหัวข้อ “การคิดและตระเตรียมเรื่องอาชีพที่ลูกจะทำในอนาคต” ให้เป็นส่วนหนึ่งของแผนระยะยาวด้วยเช่นกัน

สาเหตุที่พ่อแม่ควรคิดและตระเตรียมเรื่องอาชีพที่ลูกจะทำในอนาคตไว้ล่วงหน้า เพราะลูกเป็นบุคคล ๆ หนึ่งที่มีคุณค่าและมีศักยภาพซ่อนอยู่ภายใน ดังนั้น การคิดและตระเตรียมเรื่องอาชีพที่ลูกจะทำในอนาคตจึงเป็นการให้โอกาสลูกได้เติบโตอย่างมีคุณค่าและศักดิ์ศรี ได้นำศักยภาพที่ซ่อนอยู่ภายในมาใช้ในการดำรงชีวิต และได้ทำสิ่งที่มีความหมาย

ศูนย์กระตุ้นพัฒนาการ “บ้านอุ่นรัก” อยากส่งเสริมให้การกระตุ้นพัฒนาการระยะเริ่มแรก (Early Intervention) เป็นส่วนหนึ่งที่สำคัญของเป้าหมายระยะสั้นที่ทุกบ้านทุกครอบครัวตระหนักและลงมือทำทุก ๆ วันเพื่อลูกได้มีเวลามากพอที่จะสร้างเสริมพัฒนาการและทักษะรอบด้านให้ดียิ่ง ๆ ขึ้น นอกจากนี้ เราหวังเป็นอย่างยิ่งว่า “การคิดและตระเตรียมเรื่องอาชีพที่ลูกจะทำในอนาคต” จะได้เป็นส่วนหนึ่งของเป้าหมายระยะยาวในการเลี้ยงดูและดูแลลูกที่มีความต้องการเป็นพิเศษควบคู่กันไปด้วย ส่วนแนวทางการเตรียมอาชีพในอนาคตไว้ให้ลูกจะเป็นอย่างไร ขอให้คุณพ่อ คุณแม่ ผู้ปกครองโปรดติดตามอ่านข้อมูลเพิ่มเติมกันต่อในตอนต่อ ๆ ไป

เครดิตภาพ: Slides Carnival