
เมื่อผู้ใหญ่ทำข้อตกลงกับเด็ก เช่น เล่นของเล่นได้อีก 5 นาทีแล้วต้องเก็บ หรือดูการ์ตูนจบหนึ่งตอนแล้วถึงเวลานอน สิ่งที่เรากำลังสอนเด็กไม่ได้มีเพียงการทำตามกติกา แต่ยังรวมถึงการเรียนรู้ที่จะรอคอย เข้าใจลำดับเหตุการณ์ และเชื่อมั่นในสิ่งที่ผู้ใหญ่บอกด้วย
สำหรับเด็กเล็กที่มีภาวะออทิซึม สมาธิสั้น หรือพัฒนาการล่าช้า การมีข้อตกลงที่เข้าใจง่าย ชัดเจน และมีความสม่ำเสมอเป็นสิ่งสำคัญ เพราะเด็กบางคนอาจมีความยากลำบากในการทำความเข้าใจภาษา การปรับตัวเมื่อมีการเปลี่ยนแปลง หรือการควบคุมตนเอง
ถ้าผู้ใหญ่ไม่ทำตามข้อตกลงจะเกิดอะไรขึ้นได้บ้าง?
1. เด็กสับสน ไม่แน่ใจว่าควรทำตามกติกาเมื่อใด
ตัวอย่างเช่น ผู้ใหญ่ตกลงว่าจะเล่นอีก 5 นาทีแล้วเก็บของเล่น แต่เมื่อครบเวลา กลับยอมให้เล่นต่อทุกครั้ง เด็กอาจเรียนรู้ว่าเวลาที่ตกลงกันไว้ไม่ใช่สิ่งที่แน่นอน
2. เด็กเรียนรู้การรอคอยและควบคุมตนเองได้ยากขึ้น
เมื่อกติกาเปลี่ยนแปลงไปมา เด็กจะมีโอกาสฝึกการรอคอยและการยับยั้งความต้องการของตนเองอย่างต่อเนื่องน้อยลง
3. เด็กอาจไม่มั่นใจในคำพูดของผู้ใหญ่
หากผู้ใหญ่พูดแล้วไม่ทำตามอยู่บ่อยครั้ง เด็กอาจไม่แน่ใจว่าสิ่งที่ผู้ใหญ่บอกจะเกิดขึ้นจริงหรือไม่ โดยเฉพาะเด็กที่ต้องการความแน่นอนและคาดเดาสิ่งที่จะเกิดขึ้นล่วงหน้า
4. เด็กอาจเรียนรู้ว่าการร้องไห้หรือโวยวายทำให้กติกาเปลี่ยนได้
หากทุกครั้งที่เด็กร้องไห้ ผู้ใหญ่เปลี่ยนข้อตกลงให้ เด็กอาจเรียนรู้ว่าการแสดงพฤติกรรมดังกล่าวเป็นวิธีที่ทำให้ได้สิ่งที่ต้องการ ทั้งนี้ ไม่ได้หมายความว่าเด็กจงใจเอาชนะผู้ใหญ่ แต่เป็นการเรียนรู้จากผลที่เกิดขึ้นหลังพฤติกรรมของตนเอง
5. เด็กอาจเลียนแบบการไม่รักษาคำพูด
เด็กเรียนรู้จากการสังเกตผู้ใหญ่ใกล้ชิด หากผู้ใหญ่พูดอย่างหนึ่งแต่ทำอีกอย่างหนึ่ง เด็กก็อาจไม่ได้เห็นแบบอย่างที่ดีของการรักษาคำพูด
การรักษาข้อตกลงไม่ได้หมายความว่าผู้ใหญ่ต้องทำทุกอย่างได้ถูกต้องตลอดเวลา แต่หมายถึงการพยายามทำให้คำพูดและการกระทำสอดคล้องกันเพื่อให้เด็กค่อย ๆ เรียนรู้ว่า กติกามีความหมาย และผู้ใหญ่เป็นคนที่เชื่อถือได้
แต่ในชีวิตจริง ผู้ใหญ่ก็มีโอกาสหลงลืม เปลี่ยนใจ หรือมีเหตุจำเป็นที่ทำให้ทำตามข้อตกลงไม่ได้! …. ถ้าเผลอผิดข้อตกลงไปแล้ว เราควรทำอย่างไร? ตอนต่อไปจะชวนเรียนรู้วิธีขอโทษและแก้ไขสถานการณ์ โดยไม่ทำให้เด็กสับสนหรือเสียความรู้สึก
โปรดติดตามอ่านตอนต่อไป
บ้านอุ่นรักสวนสยาม ถนนสวนสยาม 24 แยก 2 โทร 086 775 9656 | LINE ID: 0867759656
บ้านอุ่นรักธนบุรี ถนนพุทธมณฑลสายสอง ซอย 26 โทร 087 502 5261 | LINE ID: @aunrak2
Image Credit: Google Gemini
