ปัญหาประการหนึ่งที่พ่อแม่ผู้ปกครองของลูกออทิสติกและลูกสมาธิสั้นหลายบ้านพบบ่อย คือ เวลาเรียกลูก ลูกจะทำเฉยเหมือนไม่ได้ยิน หรือเวลาเรียกให้ลูกเข้ามาหา ลูกก็ไม่มาตามเสียงเรียก ซึ่งปัญหาดังกล่าวนี้เกิดจากการที่ลูกขาดการใส่ใจ (Attending) เพราะอาการออทิซึมหรือสมาธิสั้นของลูก ส่งผลให้ลูกมัวแต่ซนง่วนอยู่กับอะไรบางอย่าง หรือไม่ก็กำลังเหม่อลอยอยู่
ปัญหานี้แก้ไขได้ด้วยการฝึก “การใส่ใจ (Attending Skill)” ให้ลูกใส่ใจที่จะหันมาหาตามเสียงเรียก หรือเดินมาหาตามเสียงเรียก ซึ่งเมื่อทำได้ก็จะเกิดประโยชน์ทั้งในแง่การสร้างเสริมเพิ่มพูนทักษะความใส่ใจของลูก และยังช่วยให้พ่อแม่ผู้ปกครองดูแลลูกในชีวิตประจำวันได้ง่ายขึ้น โดยเฉพาะในเวลาที่ไปในที่สาธารณะ เช่น ห้างสรรพสินค้า หรือสถานที่อื่นใดที่เราต้องการให้ลูกอยู่ในสายตา หรือกลับมาหาเรา ก่อนเกิดความเสี่ยงหรือความคับขันบางประการ เป็นต้น
“การฝึกการใส่ใจ” เป็นการฝึกที่นักกระตุ้นพัฒนาการให้ความสำคัญเป็นอย่างยิ่ง จึงมักเน้นย้ำให้พ่อแม่ผู้ปกครองต้องฝึกและกระตุ้นลูกออทิสติกหรือลูกสมาธิสั้นกันทุกวัน ส่วนขั้นตอนการฝึกจะเป็นอย่างไรนั้น ศูนย์กระตุ้นพัฒนาการ “บ้านอุ่นรัก” มีแนวทางมาฝาก ดังนี้ คือ
3 ขั้นตอนเบื้องต้นเพื่อฝึกและกระตุ้นลูกออทิสติกและลูกสมาธิสั้นหันมาหาหรือเดินมาหาตามเสียงเรียก
ขั้นตอนที่ 1
- เตรียมขนม ของเล่นที่ลูกชอบ เพื่อเป็นสิ่งจูงใจ
- เรียกชื่อลูก + กวักมือ + พูดว่า “มาหาแม่” จากระยะที่ผู้สอนเอื้อมมือถึง หรือห่างไม่เกิน 1 เมตร
- มีผู้ช่วย เพื่อช่วยดันหลัง ให้ลูกเดินไปหาตามเสียงเรียก
ขั้นตอนที่ 2
- เมื่อลูกเดินมาตรงหน้า จึงพูดซ้ำว่า “มาหาแม่” + พร้อมกับกวักมือ + และส่งของระดับสายตา + พร้อมกับพูดว่า “มองแม่” + รอลูกสบตาจึงส่งให้
- จากนั้นควรต่อด้วยการกอดหรือชวนลูกเล่นสั้น ๆ ในแบบที่ลูกชอบ เช่น จั๊กจี๋ จ๊ะเอ๋ เหวี่ยงตัวลูก หรือยกตัวลูกขึ้น-ลง
ขั้นตอนที่ 3
- ทำเช่นเดิม แต่เพิ่มระยะทาง
- เตรียมขนมหรือของเล่นที่ลูกชอบ เพื่อเป็นสิ่งจูงใจ
- เรียกชื่อลูก + กวักมือเรียก + และพูดว่า “มาหาแม่” จากระยะทางที่ไกลขึ้น
- ผู้ช่วย ช่วยดันหลัง ให้ลูกเดินไปหา
- ส่งขนม ของเล่นที่ลูกต้องการ โดยส่งของนั้น ในระดับสายตาลูก + รอลูกสบตาจึงส่งให้
การฝึก “การใส่ใจ” นี้ จำเป็นต้องอาศัยเวลาฝึกอย่างต่อเนื่องสักระยะหนึ่ง ลูกจึงจะหันมาหา หรือเดินมาหาตามเสียงเรียก และเมื่อฝึกจนลูกเคยชินที่จะทำเช่นนั้นแล้ว “บ้านอุ่นรัก” ก็อยากจะให้พ่อแม่ผู้ปกครองต่อยอดการฝึกเพิ่มเติมไปอีก 2 ขั้น คือ
2 ขั้นตอนต่อยอดเพื่อเพิ่มการใส่ใจให้ลูกออทิสติกและลูกสมาธิสั้นหันมาหาหรือเดินมาหาตามเสียงเรียก
หลังจากลูกชินกับการเดินมาหา
1. ลดการให้ขนมหรือของเล่น แต่เปลี่ยนเป็นการกอดหรือชวนลูกเล่นสั้น ๆ ในแบบที่ลูกชอบ เช่น จั๊กจี๋ จ๊ะเอ๋ เหวี่ยงตัวลูก หรือยกตัวลูกขึ้น-ลง
2. เพิ่มระยะทาง หรือเรียกชื่อขณะลูกก้มเล่นเพลิน ๆ หรือกำลังหันหลัง โดยย้อนกลับไปใช้วิธีการเดิม คือ เมื่อลูกหันมาหาจึงให้ขนมหรือของเล่นที่ชอบ พร้อมกอด หรือชวนเล่นแบบที่ลูกชอบโดยใช้ระยะเวลาสั้นๆ และเมื่อลูกหันมาหาตามเสียงเรียกขณะก้มหน้า หรือหันหลังแล้ว จึงลดการให้ขนมหรือของเล่น โดยใช้การกอดหรือเล่นแบบที่ลูกชอบแทน
การฝึกทั้ง 3 ขั้นต้นเบื้องต้น และ 2 ขั้นตอนต่อยอด เป็นเรื่องที่พ่อแม่ผู้ปกครองสามารถทำให้สำเร็จได้ที่บ้าน ดังนั้น “บ้านอุ่นรัก” จึงอยากเชิญชวนให้ทุกท่านเริ่มต้น ลองลงมือทำที่บ้าน เพราะการฝึก “การใส่ใจ” นี้ จะส่งผลที่คุ้มค่าเรื่องการสร้างเสริมพัฒนาการให้กับลูกออทิสติกและลูกสมาธิสั้นได้ต่อไป
Credit Pictures: freepik.com
