สำหรับครูบ้านอุ่นรัก กิจกรรมที่สนุกสำหรับเด็กไม่ได้มีคุณค่าเพียงเพราะทำให้เด็กยิ้ม หัวเราะ หรืออยากเล่นต่อ แต่เป็นภารกิจลับ…ที่เราจะพร้อมเปิดเผย
สำหรับเรา ช่วงเวลาที่เด็กกำลังสนุกคือช่วงเวลาที่เราจะสังเกตและบันทึกข้อมูลพัฒนาการหลายด้านไปพร้อมกัน ลองสวมบทเป็น “สายลับ 007” แล้วสังเกต 3 เรื่องนี้ไปด้วยกันค่ะ
001 | เห็นสิ่งเร้า…แล้วไปกับกิจกรรมได้ไหม?
เมื่อมีสิ่งที่น่าสนใจอยู่ตรงหน้า เช่น ลูกบอล ของเล่น หรืออุปกรณ์ที่กำลังใช้ในกิจกรรม ลองสังเกตว่าเด็ก มองเห็น → สนใจ → เข้าไปสำรวจ → และตอบสนองต่อสิ่งนั้นอย่างมีทิศทาง หรือไม่ สิ่งสำคัญไม่ใช่เพียงว่าเด็กสนใจของเล่น แต่คือ ความสนใจนั้นเชื่อมโยงกับสิ่งที่กำลังทำอยู่หรือไม่
002 | สนุกแล้ว…ยังคุมตัวเองได้ไหม
เมื่อกิจกรรมกำลังสนุก เด็กอาจตื่นเต้น วิ่ง หัวเราะ ส่งเสียง หรือเคลื่อนไหวมากขึ้นได้ ลองสังเกตต่อว่าเด็กยังสามารถอยู่ร่วมกับกิจกรรมได้หรือไม่ ยังรอได้บ้างไหม ยังฟังสัญญาณจากครูได้ไหม ยังเปลี่ยนจังหวะตามกิจกรรมได้ไหม และเมื่อถึงเวลาหยุดหรือเปลี่ยนกิจกรรม สามารถค่อย ๆ กลับมาสงบลงได้หรือไม่ เพราะ “สนุก” กับ “ตื่นตัวจนควบคุมตัวเองไม่ได้” เป็นคนละเรื่องกัน
003 | ตื่นตัวแล้ว…กลับมาสงบได้ไหม?
กิจกรรมที่มีการเคลื่อนไหวอาจช่วยให้เด็กตื่นตัวและมีส่วนร่วมมากขึ้น แต่หลังจากช่วงที่สนุกและเคลื่อนไหวลองสลับด้วยกิจกรรมที่ช้าลงและสงบขึ้น แล้วสังเกตว่าเด็กสามารถปรับระดับความตื่นตัวของตนเองตามกิจกรรมได้หรือไม่
3 เรื่องที่ชวนกันสังเกตนี้เป็นอีกหนึ่งหนทางในการนำมาซึ่ง “ข้อมูลสำคัญ” ที่ครูสามารถนำไปใช้วางแผนกิจกรรมในลำดับถัด ๆ ไปให้เหมาะกับเด็กแต่ละคน ดังนั้น ภารกิจ 007 ของเราจึงไม่ใช่การตามหาว่า “เด็กสนุกหรือไม่” แต่คือ เมื่อเด็กสนุก…
- เขารับรู้สิ่งรอบตัวอย่างไร
- มีอารมณ์ร่วมกับเหตุการณ์อย่างไร
- ควบคุมตนเองได้มากน้อยเพียงใด และ
- สามารถเปลี่ยนจากความตื่นตัวกลับสู่ความสงบได้หรือไม่
ในกิจกรรมเล็ก ๆ ที่เด็กกำลังสนุกมี “ข้อมูลสำคัญ” เกี่ยวกับพัฒนาการของเด็กซ่อนอยู่มากกว่าที่เราคิด บ้านอุ่นรัก 007 จึงต้องหมั่นสังเกตว่าในขณะที่สนุก เด็กกำลังเรียนรู้อะไรอยู่บ้าง
เห็นไหมคะ…ภารกิจของเราอาจดูเหมือนเป็นเพียงการชวนเด็ก ๆ เล่นและสนุกไปด้วยกัน แต่เบื้องหลังการเล่นนั้นคือการสังเกตเพื่อให้เราเข้าใจเด็กมากขึ้น เมื่อเราเห็นและเข้าใจว่าเด็กกำลังตอบสนองต่อสิ่งรอบตัวอย่างไร ตื่นตัวแค่ไหน ควบคุมตนเองได้อย่างไร และต้องการการสนับสนุนในเรื่องใด
เราก็จะสามารถนำข้อมูลเหล่านี้ไปวางแนวทางการทำภารกิจถัด ๆ ไปเพื่อสร้างพัฒนาการให้เหมาะกับเด็กแต่ละคน
“บ้านอุ่นรัก” เสริมพัฒนาการเด็กออทิสติก สมาธิสั้น พัฒนาการช้าไม่สมวัย
บ้านอุ่นรักสวนสยาม ถนนสวนสยาม 24 แยก 2 โทร 086 775 9656 | LINE ID: 0867759656
บ้านอุ่นรักธนบุรี ถนนพุทธมณฑลสายสอง ซอย 26 โทร 087 502 5261 | LINE ID: @aunrak2
Image Credit: Google Gemini
