เด็กออทิสติกบางคนมีรูปแบบการมองที่แตกต่างจากเด็กวัยเดียวกัน เช่น เอียงศีรษะขณะมอง เหลือบมองด้านข้าง ไม่ค่อยติดตามวัตถุที่เคลื่อนที่ มองเหม่อ หรือเพ่งมองสิ่งใดสิ่งหนึ่งเป็นเวลานาน พฤติกรรมเหล่านี้อาจส่งผลต่อการใช้สายตาในการทำกิจกรรมและการเรียนรู้ อย่างไรก็ตาม การเอียงคอ เหล่ตา หรือการมองตามวัตถุได้ไม่ดี อาจเกี่ยวข้องกับปัญหาสายตา กล้ามเนื้อตา การควบคุมการเคลื่อนไหวของดวงตา ความผิดปกติของกล้ามเนื้อคอ กระดูกคอ หรือระบบประสาท จึงควรได้รับการประเมินจากจักษุแพทย์เด็กและ/หรือแพทย์ผู้เชี่ยวชาญแต่ละด้านให้ดีเสียก่อนเพื่อเลือกแนวทางบำบัดรักษาได้อย่างเหมาะสม
Vision Therapy คืออะไร?
Vision Therapy คือ การฝึกทักษะการมองเห็นที่ได้รับการออกแบบตามปัญหาและความจำเป็นของเด็กแต่ละคนอย่างมีเป้าหมาย เช่น
- ฝึกการเคลื่อนไหวของลูกตาและการปรับโฟกัส
- ฝึกให้ดวงตาทั้งสองข้างทำงานประสานกัน
- ส่งเสริมประสิทธิภาพในการมองเห็นและติดตามวัตถุ
ตัวอย่างกิจกรรมฝึกการมองที่บ้าน
พ่อแม่ผู้ปกครองสามารถขอคำแนะนำจากจักษุแพทย์เด็กและทีมบำบัดเรื่องกิจกรรมบำบัดง่าย ๆ ที่ทำที่บ้านเองได้ ทั้งนี้ กิจกรรมเหล่านี้มักทำผ่านการเล่นที่เหมาะกับวัยและความสนใจของเด็ก เช่น
1. แกว่งบอลตามองศาต่าง ๆ
- แกว่งบอลตรงหน้าระดับสายตา ชวนเด็กมองและตบบอลประมาณ 10 ครั้ง
- ค่อย ๆ เคลื่อนบอลไปทางซ้าย ขวา บน และล่าง ชวนเด็กมองตามและตบบอล
- สลับจังหวะหยุดรอ เพื่อเปิดโอกาสให้เด็กมีส่วนร่วมในการเล่น
2. ไม้คฑาวิเศษ
- ใช้อุปกรณ์ด้ามยาวที่ปลอดภัยและเด็กสนใจ
- เริ่มจากวางของเล่นไว้ในระดับสายตาเพื่อดึงดูดความสนใจ
- ค่อย ๆ เคลื่อนอุปกรณ์ไปทางซ้าย ขวา ขึ้น ลง เข้าใกล้ และถอยออก
- ชวนเด็กมองตาม พร้อมนับหรือทำเสียงสนุก ๆ
3. หุ่นนิ้วชวนมอง
- สวมหุ่นนิ้วแล้วชวนเด็กทักทาย พูดคุย หรือนับเลข
- เมื่อเด็กสนใจ ค่อย ๆ ขยับหุ่นนิ้วในระดับสายตา
- เคลื่อนหุ่นไปทางซ้าย ขวา บน ล่าง เข้าใกล้และถอยออก เพื่อชวนให้เด็กติดตามด้วยสายตา
4. นิ้วแวววาวชวนมอง
- เด็กบางคนสนใจสิ่งที่มีประกายหรือแวววาวเป็นพิเศษ อาจติดสติกเกอร์แวววาวบนถุงมือหรือนิ้วมือ
- เริ่มจากขยับนิ้วในระดับสายตา พร้อมร้องเพลงหรือนับเลข
- จากนั้นค่อย ๆ เคลื่อนนิ้วไปทางซ้าย ขวา บน ล่าง เข้าใกล้และถอยออก ให้เด็กมองตาม
5. มองตามภาพและสิ่งของ
- เรียงภาพหรือของเล่นเป็นแนวนอนหรือแนวตั้งประมาณ 10–20 ชิ้น ให้เด็กมองตามทีละชิ้น
- ชวนเด็กใช้นิ้ว ดินสอสี หรือบล็อก ลากตามเส้นที่กำหนด เช่น เส้นตรง วงกลม หรือเส้นซิกแซก
- ใช้ตุ๊กตาสัตว์หรือโมเดลของเล่นเคลื่อนตามแนวเส้น เพื่อเพิ่มความสนุกในการมองตาม
6. ชวนเล่นแบบไม่มีอุปกรณ์
- พ่อแม่ผู้ปกครองใช้ปลายนิ้วเล่นไต่หรือจิ้มนิ้วกับลูก เมื่อเด็กเข้าใจวิธีเล่นจึงค่อย ๆ เคลื่อนนิ้วไปในทิศทางต่าง ๆ ชวนให้เด็กมองและใช้นิ้วตามจิ้มอย่างต่อเนื่อง
เคล็ดลับส่งท้ายจากบ้านอุ่นรัก
- เมื่อเล่นจนเด็กเริ่มคุ้นเคย ลองสลับบทบาทให้ลูกเป็นผู้นำการเล่นบ้าง เช่น ให้ลูกเป็นคนขยับของเล่น ส่วนผู้ใหญ่เป็นฝ่ายมองตาม หรือทำท่ารอให้ลูกชวนเล่นต่อ วิธีนี้ช่วยเพิ่มการมีส่วนร่วมและสร้างปฏิสัมพันธ์ระหว่างกัน
- อาจเริ่มจากการเล่นช่วงสั้น ๆ ประมาณ 5–10 นาที โดยปรับตามความพร้อมและความสนใจของเด็ก หากเด็กเหนื่อยหรือไม่ต้องการเล่น ควรหยุดพัก
- ไม่จำเป็นต้องบังคับให้ลูกสบตา แต่เน้นการสร้างประสบการณ์การเล่นที่สนุกร่วมกันและเปิดโอกาสให้ลูกได้ใช้สายตาเรียนรู้สิ่งต่าง ๆ รอบตัวอย่างเป็นธรรมชาติ
บ้านอุ่นรักขอเป็นกำลังใจให้ทุกครอบครัวสนุกกับการเรียนรู้และเติบโตไปพร้อมกับลูกนะคะ
บ้านอุ่นรักสวนสยาม ถนนสวนสยาม 24 แยก 2 โทร 086 775 9656 | LINE ID: 0867759656
บ้านอุ่นรักธนบุรี ถนนพุทธมณฑลสายสอง ซอย 26 โทร 087 502 5261 | LINE ID: @aunrak2
Image Credit: Google Gemini
