ผู้ปกครองบางคนอาจเคยพบว่าลูกออทิสติกสามารถเปล่งเสียงและพูดออกมาได้มาก แต่เมื่อฟังกลับพบว่าคำพูดนั้นไม่เหมือนภาษาที่คนทั่วไปใช้ บางครั้งเป็นคำหรือพยางค์ที่ฟังไม่ออก บางครั้งมีการเรียงเสียงแปลก ๆ หรือใช้คำที่คนรอบข้างไม่คุ้นเคย และบางคนพูดด้วยเสียงสูง–ต่ำ จังหวะ หรือทำนองที่แตกต่างจากเด็กทั่วไปอย่างชัดเจน
สิ่งเหล่านี้ทำให้เกิดคำถามว่า “ลูกกำลังพูดอะไรอยู่?” และ “ทำไมจึงพูดออกมาในลักษณะนี้?”
คำตอบในทางวิชาการไม่ได้มีเพียงข้อเดียวเพราะความแตกต่างด้านภาษาและการพูดในเด็กออทิสติกมีความหลากหลายสูงและอาจเกิดจากหลายระบบที่เกี่ยวข้องกับการสื่อสารทำงานร่วมกันแตกต่างกันไปในแต่ละคน¹ กล่าวคือ
1. เด็กอาจมีความยากใน “การสร้างเสียงพูด”:
การพูดไม่ได้เกิดจากการรู้คำศัพท์เพียงอย่างเดียว แต่ต้องอาศัยการวางแผนและควบคุมเสียงพูดอย่างละเอียด ตั้งแต่การเลือกเสียง การเรียงเสียงในพยางค์ ไปจนถึงการขยับอวัยวะที่ใช้ในการพูด เด็กออทิสติกบางคนมีความแตกต่างหรือความยากด้านการสร้างเสียงพูด (Speech Sound Production) หรือมีความผิดปกติของเสียงพูด (Speech Sound Disorder – SSD) ร่วมด้วย จึงอาจพบการแทนเสียง ตัดเสียง บิดเบือนเสียง หรือรูปแบบการออกเสียงที่ทำให้คำพูดฟังยากกว่าปกติ งานวิจัยพบว่าความผิดปกติด้านเสียงพูดสามารถพบร่วมกับอาการออทิซึมได้ แม้ไม่ได้เกิดขึ้นกับเด็กทุกคนก็ตาม² ดังนั้น คำพูดที่ผู้ใหญ่ฟังไม่ออกจึงไม่ได้หมายความว่าเด็ก “ไม่มีคำศัพท์” เสมอไป แต่อาจมีปัญหาในขั้นตอนที่เปลี่ยนสิ่งที่เด็กต้องการพูดให้กลายเป็นเสียงพูดที่ผู้ฟังเข้าใจ
2. สิ่งที่เด็กพูดอาจมี “คำเฉพาะของตัวเอง”:
เด็กบางคนอาจใช้ภาษาที่มีลักษณะเฉพาะตัว (Idiosyncratic Language) เช่น ใช้คำหรือวลีที่มีความหมายเฉพาะสำหรับตัวเด็กหรือสร้างคำใหม่ที่ไม่ได้เป็นคำศัพท์ทั่วไป งานทบทวนด้านภาษาพูดในบุคคลออทิสติกพบรูปแบบภาษาหลายลักษณะ เช่น การพูดซ้ำ การใช้วลีเฉพาะ การสร้างคำใหม่ และรูปแบบภาษาที่ไม่เป็นไปตามการใช้ภาษาทั่วไป³ สิ่งสำคัญคือคำพูดที่คนอื่นไม่เข้าใจไม่ได้แปลว่าไม่มีความหมาย บางครั้งคำหรือเสียงที่เด็กใช้ซ้ำ ๆ อาจเชื่อมโยงกับบุคคล กิจกรรม เหตุการณ์ หรือความต้องการบางอย่าง เพียงแต่รูปแบบที่เด็กใช้สื่อสารนั้นยังไม่ตรงกับภาษาที่คนรอบข้างคุ้นเคย
3. “เสียงพูดแปลก ๆ” อาจเกี่ยวข้องกับ Prosody (ลักษณะทำนองและจังหวะของเสียงพูด):
องค์ประกอบอีกประการหนึ่งที่ทำให้ผู้ใหญ่รู้สึกว่าเด็กพูด “ไม่เหมือนคนทั่วไป” คือลักษณะทำนองและจังหวะของเสียงพูด (Prosody) โดย Prosody ประกอบด้วยองค์ประกอบต่าง ๆ เช่น ระดับเสียงสูง–ต่ำ หรือ Pitch ความดังของเสียง จังหวะและความเร็วในการพูด การเน้นคำ การหยุดระหว่างคำหรือประโยค และทำนองของประโยค งานวิจัยจำนวนมากพบความแตกต่างด้าน Prosody ในบุคคลออทิสติกบางกลุ่ม แต่รูปแบบไม่ได้เหมือนกันทุกคน และผลการศึกษาก็มีความหลากหลาย1,4 งานทบทวนและการวิเคราะห์อภิมานที่เผยแพร่ในปี 2026 ยังพบความแตกต่างของลักษณะทางเสียงบางประการ เช่น ระดับเสียงเฉลี่ยและช่วงการเปลี่ยนแปลงของระดับเสียง แต่ก็พบว่าปัจจัยอื่น เช่น อายุ ความสามารถทางภาษา และลักษณะของงานที่ใช้ทดสอบ มีผลต่อผลการศึกษาเช่นกัน⁵ ดังนั้น “น้ำเสียงแปลก” จึงไม่ควรถูกมองว่าเป็นเพียงนิสัยการพูดของเด็ก แต่อาจเป็นส่วนหนึ่งของความแตกต่างด้านการสร้างและควบคุมเสียงพูด
4. ภาษาไม่ได้มีแค่ “คำศัพท์”:
การสื่อสารที่คนเข้าใจต้องอาศัยหลายขั้นตอนตั้งแต่ รู้เสียง → สร้างคำ → เข้าใจความหมาย → เรียบเรียงภาษา → ใช้ภาษาให้เหมาะกับสถานการณ์ → ถ่ายทอดออกมาให้ผู้ฟังเข้าใจ เด็กออทิสติกอาจมีอุปสรรคหรือความยากเฉพาะในบางขั้นตอน แต่ทำได้ดีในขั้นตอนอื่น นี่เป็นเหตุผลว่าทำไมเด็กที่รู้คำศัพท์และพูด กลับสื่อสารแล้วคนอื่นไม่เข้าใจหรือเข้าใจได้ยาก ในขณะที่เด็กอีกคนพูดน้อยแต่กลับใช้คำที่เข้าใจได้ง่ายกว่า งานทบทวนด้านภาษาและการพูดในบุคคลออทิสติกจึงเน้นว่าความแตกต่างด้านภาษาไม่ได้มีรูปแบบเดียวและอาจเกี่ยวข้องทั้งกับเสียงพูด โครงสร้างภาษา ความหมาย และการใช้ภาษาในการสื่อสารด้วย⁶
“ภาษาต่างดาว” คืออะไรกันแน่?
คำว่า “ภาษาต่างดาว” เป็นคำที่ผู้ปกครองใช้บรรยายลักษณะคำพูดที่ฟังไม่เข้าใจ แต่ไม่ใช่คำวินิจฉัยทางการแพทย์ เบื้องหลังอาจเป็นได้หลายลักษณะ เช่น การออกเสียงที่ยังไม่ชัด + การใช้คำหรือวลีเฉพาะตัว + ความแตกต่างด้านภาษา + การพูดซ้ำ + ลักษณะทำนองเสียงที่แตกต่างกัน และบางครั้งอาจเกิดร่วมกันหลายองค์ประกอบ เพราะฉะนั้น เมื่อเด็กพูดสิ่งที่ผู้ใหญ่ฟังไม่เข้าใจ ผู้ใหญ่ควรเริ่มค้นหาว่า “ตอนนี้เด็กติดขัดอยู่ที่ขั้นตอนไหนของการสื่อสาร?”
การประเมินโดยนักแก้ไขการพูดและภาษา/นักวจีบำบัด (Speech-Language Pathologist: SLP) จะช่วยให้เห็นรายละเอียดของการสื่อสารได้ชัดเจนขึ้นว่า เด็กมีความยากหรือมีความแตกต่างในด้านใดบ้าง ทั้งการออกเสียง การใช้ภาษา การเข้าใจภาษา และการสื่อสารกับผู้อื่น และหากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับพัฒนาการด้านอื่น ๆ ร่วมด้วย พ่อแม่ผู้ปกครองควรนำข้อมูลที่สังเกตได้ไปปรึกษากุมารแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านพัฒนาการและพฤติกรรมหรือจิตแพทย์เด็กเพื่อร่วมกันทำความเข้าใจพัฒนาการของเด็กในภาพรวม เมื่อทราบว่า “สิ่งที่ทำให้คำพูดของเด็กฟังเข้าใจได้ยากนั้นเกี่ยวข้องกับด้านใด” ผู้เชี่ยวชาญก็จะสามารถวางแนวทางส่งเสริมและช่วยเหลือได้เหมาะสมกับความสามารถ ความต้องการ และบริบทของเด็กแต่ละคนมากยิ่งขึ้น
เชิงอรรถ
1. McCann, J., & Peppé, S. (2003). Prosody in autism spectrum disorders: A critical review. International Journal of Language & Communication Disorders, 38(4), 325–350.
2. Beiting, M. (2022). Diagnosis and Treatment of Childhood Apraxia of Speech Among Children With Autism: Narrative Review and Clinical Recommendations. Language, Speech, and Hearing Services in Schools, 53(4), 947–968.
3. Sterponi, L., et al. (2022). Conventions for unconventional language: Revisiting a framework for spoken language features in autism. Autism in Adulthood. งานทบทวนนี้กล่าวถึงรูปแบบภาษาที่ไม่เป็นไปตามการใช้ภาษาทั่วไป เช่น การสร้างคำใหม่ วลีเฉพาะ และการพูดซ้ำ
4. Asghari, S. Z., et al. (2021). Distinctive prosodic features of people with autism spectrum disorder: A systematic review and meta-analysis study. Scientific Reports, 11.
5. Song, Y., Kuang, C., & Chen, F. (2026). Unstable or Stable? Prosodic Features and Voice Quality in Autism Spectrum Disorder: A Systematic Review and Meta-analysis. Journal of Autism and Developmental Disorders.
6. Eigsti, I.-M., et al. (2016). Language and Speech in Autism. Annual Review of Linguistics, 2, 413–425.
“บ้านอุ่นรัก” เสริมพัฒนาการเด็กออทิสติก สมาธิสั้น พัฒนาการช้าไม่สมวัย
บ้านอุ่นรักสวนสยาม ถนนสวนสยาม 24 แยก 2 โทร 086 775 9656 | LINE ID: 0867759656
บ้านอุ่นรักธนบุรี ถนนพุทธมณฑลสายสอง ซอย 26 โทร 087 502 5261 | LINE ID: @aunrak2
Image Credit: Google Gemini
