ปล่อยให้ลูกอยู่ในโลกส่วนตัวได้ แต่ต้องมีเวลาเข้า–ออกจากโลกส่วนตัวแบบพอดี ๆ
ตามที่บ้านอุ่นรักได้เกริ่นนำในตอนที่แล้วว่าเราไม่อยากให้พ่อแม่ผู้ปกครองตั้งคำถามว่า “จะปล่อยให้ลูกอยู่ในโลกส่วนตัวได้ไหม” แต่ประสงค์ให้คุณตั้งคำถามว่า“จะปล่อยนานแค่ไหน + เมื่อไหร่ควรชวนลูกกลับมา” มากกว่า
จากประสบการณ์ทำงานกับเด็กเล็กที่มีปัญหาพัฒนาการ การปล่อยให้เด็กได้มีเวลาส่วนตัวช่วงสั้น ๆ แบบคาดเดาได้ ทุกฝ่ายจะได้ประโยชน์สูงสุด
เด็กได้อะไร?
- ได้พัก ได้อยู่กับความคิดของตัวเอง
- ได้เรียนรู้ว่าโลกส่วนตัวนั้นเข้าได้และออกได้ แต่ไม่ใช่ที่ที่เขาเข้าไปแล้วไม่มีใครตามเจอ
ผู้ใหญ่ได้อะไร?
- ได้พัก
- ไม่ต้องกังวลว่าลูกจะถอยห่างออกไปเรื่อย ๆ โดยไม่รู้ตัว
ตัวอย่างการปล่อยให้เด็กได้มีเวลาส่วนตัวช่วงสั้น ๆ แบบคาดเดาได้
- ปล่อยให้เล่นอิสระคนเดียว 10–15 นาทีต่อครั้ง
- ไม่ดึงเด็กออกจากโลกส่วนตัวในทันที แต่บอกล่วงหน้า เช่น “อีก 2 นาที แม่จะเข้าไปเล่นด้วยนะ”
- เมื่อครบกำหนดเวลา ผู้ใหญ่เข้าแทรกแซงพัฒนาการด้วยการชวนคุย ชวนเล่นสนุกแบบมีเป้าหมาย ชวนทำกิจกรรมส่งเสริมพัฒนาการหลายรูปแบบร่วมกัน
ผลดีของการให้อิสระอย่างมีขอบเขต
- เด็กรู้สึกปลอดภัย
- ไม่ต่อต้านผู้ใหญ่
- พร้อมเปิดรับการเรียนรู้มากขึ้น
ในทางตรงกันข้าม หากปล่อยให้ลูกแยกตัวได้นานเกินไปโดยไม่มีการเข้าแทรก ลูกอาจเริ่มเคยชินกับการไม่ต้องตอบสนองใคร และเมื่อโตขึ้น การดึงเขากลับมาอาจยากขึ้นเรื่อย ๆ
ผลเสียหากไม่มีขอบเขต
- เด็กหลีกเลี่ยงปฏิสัมพันธ์มากขึ้น
- พัฒนาทักษะสังคมช้าลง
- ผู้ใหญ่เริ่มรู้สึก “คุมสถานการณ์ไม่ได้”
ปัญหาลูกชอบแยกตัวอยู่ในโลกส่วนตัวเป็นปัญหาที่แก้ไขได้ ด้วยการที่พ่อแม่ผู้ปกครองชวนลูกทำข้อตกลงเรื่องการใช้เวลาส่วนตัวของลูกที่ลูกทำได้ในชีวิตประจำวัน
แนวทางการทำข้อตกลงเรื่องโลกส่วนตัว…..หัวใจสำคัญ คือ ข้อตกลงต้องชัด ทำตามที่ตกลงได้สม่ำเสมอ และทำได้จริง
- ลูกมีเวลาเล่นคนเดียวได้วันละ 2 ครั้ง ๆ ละ 10 (ถึง 15) นาที เช่น หลังเวลาอาหารกลางวัน และก่อนนอน
- เมื่อครบเวลา เราจะทำกิจกรรม…ร่วมกัน (ใช้ภาพตารางกิจวัตรประจำวันเข้าช่วยได้เพื่อเด็กรู้แน่ชัดว่าในช่วงเวลาต่าง ๆ เด็กต้องทำอะไรตามลำดับ)
- ผู้ใหญ่จะบอกลูกล่วงหน้าก่อนที่เวลาส่วนตัวของลูกจะครบกำหนด (หรือไม่ก็ให้ลูกเลือกว่าลูกจะตั้งนาฬิกาจับเวลาเองก็ได้)
(เมื่อลูกพยายามทำ จนกระทั่งถึงลูกทำได้ตามข้อตกลง พ่อแม่ผู้ปกครองควรกล่าวชมลูกทันที หรือให้ของรางวัลเล็ก ๆ น้อย ๆ เพื่อสร้างแรงจูงใจให้ลูกเต็มใจร่วมทำตามข้อตกลง ตลอดจนเกิดแรงจูงใจจากภายในที่จะพยายามทำตามข้อตกลงให้ได้ต่อไป)
ข้อตกลงไม่จำเป็นต้องสมบูรณ์แบบ แต่ต้องชัดเจน ทำได้สม่ำเสมอ และทำได้จริง เพื่อให้ลูกรู้ว่าลูกมีโลกส่วนตัวได้ตามข้อตกลงและทุกคนที่บ้านจะเคารพเวลาอิสระนั้น ๆ ของลูกตามที่ตกลงไว้เช่นกัน
ในตอนต่อไปซึ่งจะเป็นตอนสุดท้ายของหัวข้อ “โลกส่วนตัวของลูก ปล่อยแค่ไหนถึงพอดี?” บ้านอุ่นรักจะบอกวิธี “ค่อย ๆ ลดโลกส่วนตัว” โดยไม่ทำร้ายใจลูกและไม่ทำให้พ่อแม่ผู้ปกครองต้องเหนื่อยเกินไปค่ะ ติดตามอ่านกันนะคะ
“บ้านอุ่นรัก” เสริมพัฒนาการเด็กออทิสติก สมาธิสั้น พัฒนาการช้าไม่สมวัย (เด็กวัย 2-7 ขวบ)
บ้านอุ่นรักสวนสยาม ถนนสวนสยาม 24 แยก 2 | โทร 086 775 9656 | LINE ID: 0867759656
บ้านอุ่นรักธนบุรี ถนนพุทธมณฑลสายสอง ซอย 26 | โทร 087 502 5261 | LINE ID: @aunrak2
เครดิตภาพ: Google Gemini & Slides Carnival
