เมื่อลูกพูดช้า พูดไม่ชัด หรือพูดบางเสียงได้ยาก สิ่งที่พ่อแม่ย่อมอยากรู้คือ “อะไรเป็นสาเหตุและเราควรช่วยลูกอย่างไร?”
ปัญหาการพูดอาจไม่ได้เกิดจากสาเหตุเดียวและเด็กแต่ละคนอาจต้องการการประเมินหรือความช่วยเหลือจากผู้เชี่ยวชาญแตกต่างกัน
เหตุที่อาจทำให้เด็กมีปัญหาการพูด
1. โครงสร้างของอวัยวะที่ใช้ในการพูด เช่น ริมฝีปาก ลิ้น ขากรรไกร ฟันและการสบฟัน เพดานปาก เพดานอ่อน หรือกล่องเสียงมีความแตกต่างหรือความผิดปกติ ซึ่งในบางกรณีอาจส่งผลต่อการออกเสียง เสียงพูด หรือการกลืน
หากมีปัญหานี้ ควรปรึกษาใคร?
ควรเริ่มจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านพัฒนาการเด็กเพื่อประเมินภาพรวมร่วมกับนักแก้ไขการพูดและภาษา (Speech-Language Pathologist: SLP หรือนักวจีบำบัด) เพื่อประเมินว่าโครงสร้างและการทำงานดังกล่าวส่งผลต่อการพูดหรือการกลืนหรือไม่ หากพบความผิดปกติที่จำเป็นต้องได้รับการดูแลเฉพาะด้าน แพทย์ฯ อาจพิจารณาส่งต่อ เช่น แพทย์หู คอ จมูก ทันตแพทย์จัดฟัน ศัลยแพทย์ หรือทีมดูแลภาวะปากแหว่งเพดานโหว่ ตามความเหมาะสม
2. การเคลื่อนไหวของปาก ลิ้น หรือขากรรไกรมีข้อจำกัด เด็กบางคนอาจเคลื่อนไหวริมฝีปาก ลิ้น หรือขากรรไกรได้ยาก ควบคุมการเคลื่อนไหวเพื่อการพูดได้ไม่ดี หรือมีปัญหาการเคี้ยวและการกลืนร่วมด้วย
หากมีปัญหานี้ ควรปรึกษาใคร?
ควรปรึกษานักแก้ไขการพูดและภาษา (SLP) ซึ่งสามารถประเมินการทำงานของระบบช่องปากที่เกี่ยวข้องกับการพูดและการกลืน หากพบข้อบ่งชี้ที่เกี่ยวข้องกับระบบประสาท กล้ามเนื้อ หรือพัฒนาการด้านอื่น อาจมีการส่งต่อไปยังกุมารแพทย์ แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านพัฒนาการเด็ก หรือกุมารแพทย์ระบบประสาท เพื่อประเมินเพิ่มเติมตามความเหมาะสม
3. เด็กออกเสียงผิด พูดไม่ชัด หรือพูดคำเดิมไม่เหมือนกัน ปัญหาเหล่านี้อาจเกี่ยวข้องกับการสร้างเสียงพูด หรือในบางรายอาจเกี่ยวข้องกับการวางแผนและการประสานงานของการเคลื่อนไหวที่จำเป็นต่อการพูด
หากมีปัญหานี้ ควรปรึกษาใคร?
ควรปรึกษานักแก้ไขการพูดและภาษา (SLP) เพื่อประเมินรูปแบบเสียงพูด ความสามารถในการเลียนแบบและการวางแผนการเคลื่อนไหวเพื่อการพูด รวมถึงพิจารณาว่าความยากของเด็กอยู่ในด้านใด และควรได้รับการช่วยเหลืออย่างไร
4. เด็กพูดได้ แต่ไม่ค่อยเข้าใจภาษา หรือใช้ภาษาเพื่อสื่อสารกับผู้อื่นได้ยาก เช่น เข้าใจคำสั่งได้จำกัด ใช้คำเพื่อบอกความต้องการได้น้อย เรียบเรียงคำหรือประโยคได้ยาก หรือมีความยากในการใช้ภาษาเพื่อโต้ตอบและเชื่อมโยงกับผู้อื่น
หากมีปัญหานี้ ควรปรึกษาใคร?
ควรปรึกษานักแก้ไขการพูดและภาษา (SLP) เพื่อประเมินทั้งการเข้าใจภาษา การใช้ภาษา และการสื่อสารทางสังคม หากมีความกังวลเกี่ยวกับพัฒนาการด้านอื่นร่วมด้วย อาจปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านพัฒนาการเด็ก หรือจิตแพทย์เด็กและวัยรุ่น เพื่อประเมินพัฒนาการโดยรวมเพิ่มเติม
5. หากสงสัยว่ามีปัญหาการได้ยินร่วมด้วย เด็กบางคนอาจดูเหมือนพูดช้า พูดไม่ชัด หรือไม่ตอบสนองต่อคำพูด ทั้งที่ความยากส่วนหนึ่งอาจเกี่ยวข้องกับการได้ยิน
หากมีปัญหานี้ ควรปรึกษาใคร?
ควรได้รับการตรวจการได้ยินโดยนักโสตสัมผัสวิทยา (Audiologist) และอาจพบแพทย์หู คอ จมูก ตามความเหมาะสม ขณะเดียวกัน นักแก้ไขการพูดและภาษา (SLP) สามารถประเมินผลกระทบที่มีต่อการพูด ภาษา และการสื่อสารได้
โดยสรุป หากเรายังไม่ทราบว่าสาเหตุของปัญหาการพูดของลูกคืออะไร เราควรเริ่มต้นจากการปรึกษาแพทย์และ/หรือนักแก้ไขการพูดและภาษา (SLP) ตามลักษณะปัญหาที่สังเกตพบ จะช่วยให้ประเมินภาพรวมได้ว่าความยากของลูกเกี่ยวข้องกับโครงสร้าง การเคลื่อนไหว การสร้างเสียง การวางแผนการพูด ภาษา การสื่อสาร การได้ยิน หรือพัฒนาการด้านอื่น จากนั้นแพทย์และผู้เชี่ยวชาญด้านที่เกี่ยวข้องจะพิจารณาว่าควรส่งต่อผู้เชี่ยวชาญสาขาใดเพิ่มเติมและควรช่วยพัฒนาทักษะด้านใดอย่างไรเพื่อช่วยเด็กแต่ละคนให้ตรงจุดได้ต่อไป
หากต้องการใช้บริการของภาครัฐ ควรเริ่มต้นอย่างไร?
สำหรับครอบครัวที่ต้องการเข้ารับบริการในระบบของรัฐสามารถเริ่มจากการตรวจสอบสิทธิการรักษาของเด็ก และติดต่อหน่วยบริการตามสิทธิ เพื่อแจ้งความกังวลที่สังเกตพบ เช่น ลูกพูดช้า ลูกพูดไม่ชัด ลูกไม่ค่อยเข้าใจคำสั่ง ลูกมีปัญหาการเคี้ยวหรือการกลืน ลูกไม่ค่อยตอบสนองต่อเสียงหรือคำพูด หากไม่แน่ใจว่าควรเริ่มต้นที่หน่วยบริการใด สามารถสอบถาม “สายด่วนสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) 1330” เพื่อขอคำแนะนำเกี่ยวกับสิทธิและแนวทางเข้ารับบริการ ทั้งนี้ เส้นทางการเข้าถึงผู้เชี่ยวชาญอาจแตกต่างกันตามสิทธิการรักษา พื้นที่ และระบบส่งต่อของแต่ละหน่วยบริการ
อ้างอิง: American Speech-Language-Hearing Association (ASHA), Practice Portal: Speech Sound Disorders—Articulation and Phonology; Pediatric Feeding and Swallowing; Cleft Lip and Palate; Orofacial Myofunctional Disorders.
“บ้านอุ่นรัก” ใช้ความรู้คู่ความรักเพื่อเสริมพัฒนาการเด็กออทิสติก สมาธิสั้น พัฒนาการช้าไม่สมวัย
บ้านอุ่นรักสวนสยาม ถนนสวนสยาม 24 แยก 2 โทร 086 775 9656 | LINE ID: 0867759656
บ้านอุ่นรักธนบุรี ถนนพุทธมณฑลสายสอง ซอย 26 โทร 087 502 5261 | LINE ID: @aunrak2
Image Credit: Google Gemini
