เมื่อลูกถูกปฎิเสธ!
เมื่อลูกออทิสติก สมาธิสั้น พัฒนาการช้า พยายามเริ่มสร้างปฏิสัมพันธ์ทางสังคมกับพี่น้องในบ้านหรือเพื่อน ๆ ด้วยการชวนเล่น แต่กลับถูกปฏิเสธ ลูกย่อมรู้สึกเสียใจ สับสน หรือแม้แต่โกรธ
ในช่วงเวลาที่ท้าทายทางอารมณ์นี้เป็นเวลาที่ บ้านอุ่นรัก อยากชวนให้ผู้ปกครองช่วยดูแลความรู้สึกและหัวใจของเด็ก ๆ ตลอดจนช่วยนำทางให้พวกเขาเรียนรู้ว่า “การถูกปฏิเสธเป็นเรื่องที่เกิดขึ้นได้ + ลูกรับมือได้ + ลูกสามารถลองชวนเพื่อนเล่นด้วยใหม่ได้อีกในครั้งต่อ ๆ ไป”
2 สิ่งที่ผู้ปกครองควรทำ
1.ทำทันที: ช่วยลูกอย่างไร? ให้เขาผ่านช่วงเวลานั้นไปให้ได้
2.ทำภายหลังที่ลูกสงบ: ให้แนวทางอย่างไร? ให้ลูกกล้าชวนคนอื่นเล่นด้วยในครั้งถัดไป
ทำทันที : ช่วยลูกอย่างไร? ให้เขาผ่านช่วงเวลานั้นไปให้ได้
1.รับฟังลูก + พูดสะท้อนความรู้สึกโดยไม่รีบสอน พูดกับลูกสั้น ๆ ด้วยน้ำเสียงและท่าทีที่อ่อนโยน เช่น
- หนูอยากเล่นกับเพื่อนใช่ไหม แต่เพื่อนไม่เล่นด้วย หนูเลยเสียใจ
- แม่เห็นลูกพยายามชวนพี่เล่นด้วยแล้วนะ ลูกเก่งมากเลย
อย่าพูดว่า “ไม่เป็นไร” ในทันที เพราะสำหรับเด็ก การถูกปฏิเสธมันเป็นเรื่องใหญ่
การรับฟังและสะท้อนความรู้สึกจะช่วยให้ลูกรู้ว่าเราเข้าใจความรู้สึกของเขา
2.พูดสั้น ๆ ให้ลูกเข้าใจได้โดยง่ายว่า “การปฏิเสธไม่ใช่เรื่องส่วนตัว” เช่น
- เพื่อนอาจอยากเล่นอย่างอื่นก่อน
- พี่ไม่ได้ไม่ชอบหนูนะ แค่ตอนนี้เขายังไม่อยากเล่น
ลูกที่มีปัญหาด้านพัฒนาการอาจตีความว่าคนอื่นไม่เล่นด้วยเพราะเขาไม่ชอบเรา ดังนั้น ผู้ปกครองจึงต้องช่วยแปลความหมายใหม่ให้เด็กเข้าใจ
3.ให้ทางเลือกเพื่อลดการตกค้างทางอารมณ์ เช่น
- งั้นเราไปเล่นชิงช้าด้วยกันก่อนดีไหม
- ลูกอยากชวนเพื่อนคนอื่นดูไหม แม่ช่วยคิดคำพูดให้
การเข้าแทรกเพื่อเสนอทางเลือกต้องทำอย่างเป็นธรรมชาติ ไม่ปล่อยให้ลูก “ยืนเคว้ง” เพราะลูกจะยิ่งจมอยู่กับความรู้สึกว่าตนถูกปฏิเสธ
4.ถ้าลูกเริ่มโกรธหรือร้องไห้ ผู้ปกครองควรช่วยตั้งชื่ออารมณ์ + เสนอทางออก เช่น
- ลูกกำลังโกรธใช่ไหม เรามาหายใจลึก ๆ ด้วยกันก่อน
- ถ้าโกรธ ลูกบอกแม่ได้ เราจะไม่ตีเพื่อนนะคะ
ทำภายหลังลูกสงบ : ให้แนวทางอย่างไร? ให้ลูกกล้าชวนคนอื่นเล่นด้วยในครั้งถัดไป
1.สอนสคริปต์ + จำลองสถานการณ์ + ฝึกพูดเป็นประโยคเพื่อชวนเพื่อนเล่น เช่น
- มาเล่นด้วยกันไหม
- เราเล่นตุ๊กตาด้วยกันได้นะ
- ขอเล่นด้วยได้ไหม
2.สอน “แผนสำรอง” เช่น
- ถ้าคนนี้ไม่เล่น → ไปชวนอีกคน
- ถ้าไม่มีใครว่าง → เล่นกับแม่ก่อน
สอนแผนสำรองอย่างเป็นขั้นตอน เช่น “ถ้าเพื่อนไม่เล่น → หนูลองเลือก 1: ชวนคนอื่น หรือ 2: เล่นอย่างอื่น
3.เสริมความภูมิใจในความพยายาม (ไม่ใช่ผลลัพธ์) เช่น
- แม่ภูมิใจที่หนูกล้าชวนเพื่อนนะ
- ลูกพยายามแล้ว เก่งมากเลย
เด็กจะกล้าลองใหม่ ถ้ารู้ว่าความพยายามมีคุณค่า
4.ใช้เรื่องเล่าหรือภาพช่วยสร้างการเรียนรู้ เช่น
- วาดการ์ตูนสั้น ๆ: ชวนเพื่อน → เพื่อนปฏิเสธ → ไปเล่นอย่างอื่น → วันหลังชวนใหม่
คำพูดที่ผู้ปกครองควรเลี่ยง
- ไม่เป็นไรเลย
- เรื่องแค่นี้เอง
- ไปสิ ไปเล่นเองเลย
- บังคับให้เพื่อนต้องเล่นด้วย
- ตำหนิลูกว่า “ทำไมไม่ชวนดี ๆ”
เรามาช่วยกันดูแลความรู้สึกและหัวใจของเด็ก ๆ ไปด้วยกันนะคะ คำชวนที่ถูกปฏิเสธ ไม่ได้แปลว่าไม่มีใครรัก แม้เพื่อนไม่ตอบรับในทันที ลูกลองชวนเขาได้ใหม่ ความพยายามของลูกมีคุณค่าและมีความหมายเสมอ
“ครั้งนี้ ลูกเก่งมากแล้วที่กล้าชวน”
“ครั้งหน้า ลองชวนใหม่ พ่อแม่อยู่ข้างลูกเสมอนะ”
“บ้านอุ่นรัก” เสริมพัฒนาการเด็กออทิสติก สมาธิสั้น พัฒนาการช้าไม่สมวัย (เด็กวัย 2-7 ขวบ)
บ้านอุ่นรักสวนสยาม ถนนสวนสยาม 24 แยก 2 | โทร 086 775 9656 | LINE ID: 0867759656
บ้านอุ่นรักธนบุรี ถนนพุทธมณฑลสายสอง ซอย 26 | โทร 087 502 5261 | LINE ID: @aunrak2
เครดิตภาพ: Google Gemini
